100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΙΓΡΙΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ. (19 10 2012)

   Η επέτειος της απελευθέρωσης της Νιγρίτας γιορτάζεται στις 21 Φεβρουαρίου. Έτσι συνηθίσαμε τόσα χρόνια, έτσι μάθαμε. Δεν γνωρίζουμε όμως οι περισσότεροι ότι η πρώτη απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους έγινε λίγους μήνες νωρίτερα, τον Οκτώβριο του 1912 από τον καπετάν Γιαγκλή. Για την ακριβή μέρα της απελευθέρωσης αλλά και για τον τρόπο, υπάρχουν διαφορετικές τοποθετήσεις. Ο Πασχάλης Αγγελόπουλος λέει:

   « Με την κήρυξη του Ελληνοτουρκικού πολέμου τον Οκτώβριο του 1912 οι Μακεδονομάχοι συγκροτούν το σώμα των Προσκόπων του Ελληνικού στρατού υπό τον οπλαρχηγό Κωνσταντίνο Μαζαράκη.  Τμήματα των προσκόπων υπό την ηγεσία του καπετάν Δούκα και του καπετάν Γιαγκλή αποβιβάζονται στο Τσάγεζι και ο μεν Δούκας κατευθύνεται προς την περιοχή του Παγγαίου, την οποία απελευθερώνει, το δε σώμα του καπετάν Γιαγκλή κατευθύνεται βόρεια προς Νιγρίτα, την οποία απελευθερώνει κατόπιν σκληρής μάχης με τους Τούρκους στις 22 Οκτωβρίου 1912».

  Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου συμφωνεί ως προς τη μέρα, αλλά όχι ως προς τον τρόπο: σκληρή μάχη δεν γίνεται:

   «Οι νίκες του ελληνικού στρατού κατά τον Α’ Βαλκανικό πόλεμο εναντίον των τούρκων επιδρούν και στο ηθικό του Καπετάν Γιαγκλή και των ανδρών του. Έτσι ο ρωμαλέος και ανδρείος καπετάνιος ορμά με τους άνδρες του εναντίον των Τούρκων που είχαν συγκεντρωθεί στη θέση Λαγάτρης, έξω από τη Νιγρίτα, και τους τρέπει σε φυγή. Στη συνέχεια την ίδια μέρα, 22 Οκτωβρίου του 1912, αποστέλλει το νεανία Πασχάλη Καλτσίκη να διαμηνύσει στους Τούρκους της πόλης να παραδοθούν. Τότε ο επικεφαλής Τσαούς (λοχίας) των Τούρκων ερώτησε τον Καλτσίκη, αν οι Έλληνες αγωνιστές του σώματος του Καπετάν Γιαγκλή ήταν πολλοί. Ο αγωνιστής Καλτσίκης απάντησε ότι είναι πολλοί και οπλισμένοι με καινούργια όπλα και πολυβόλα και ότι, αν δεν παραδοθούν, θα συλληφθούν αιχμάλωτοι.

   Οι Τούρκοι πράγματι πίστεψαν στα λόγια του αγγελιοφόρου και, επειδή φοβήθηκαν, αναχώρησαν από τη Νιγρίτα. Έτσι εισέρχεται ο καπετάν Γιαγκλής και απελευθερώνει την πόλη μέσα σε ένα παραλήρημα ενθουσιασμού και αγάπης ειλικρινούς των κατοίκων».

   Και οι δύο ιστορικοί συμφωνούν ότι η μέρα που ο Γιαγκλής μπήκε απελευθερωτής στη Νιγρίτα είναι η 22^η Οκτωβρίου 1912. ένα απόσπασμα όμως της θεσσαλονικιώτικης εφημερίδας «Νέα Αλήθεια», αναφέρει:

   «Κατά ιδιαιτέρας ασφαλείς ημών πληροφορίας, την 23^ην Οκτωβρίου κατελήφθη υπό Ελληνικού Ανταρτικού Σώματος, διατελούντος υπό την αρχηγείαν του γνωστού Έλληνος οπλαρχηγού κ. Γιαγκλή, η Νιγρίτα και υψώθη εν αυτή η Ελληνική Σημαία...».

   Και όχι μόνο αυτό. Στα πρακτικά της συνεδρίασης της 25^ης Μαρτίου 1937 του Κοινοτικού Συμβουλίου Νιγρίτας, όπου και επιλέγεται ως «Τοπική Εθνική Εορτή» η 21^η Φεβρουαρίου, αναφέρεται ότι « ο λαός της πόλεως Νιγρίτης και της Επαρχίας αντάξιος των Ελλήνων προγόνων του μόλις ανέπνευσε τον αέρα της Ελευθερίας την οποίαν εχάρησεν κατά την 23 Οκτωβρίου του 1912 το υπό τον τετιμημένον συμπολίτην μας και Ηρωικόν Οπλαρχηγόν Γεώργιον Γιαγλήν Σώμα…».

Το πρακτικό της 25/3/1937

 

 Βέβαια, αν δούμε προσεκτικά το εν λόγω σημείο του πρακτικού, θα δούμε ότι η ημερομηνία είναι διορθωμένη. Να υποθέσουμε ότι τα μέλη του τότε Συμβουλίου εξέφραζαν διαφορετικές απόψεις για τη μέρα, όπως κάνουμε κι εμείς σήμερα; 22 ή 23 Οκτωβρίου; Ίσως την τελευταία στιγμή να άλλαξε γνώμη η πλειοψηφία και το 22 να έγινε 23! Πιθανόν όμως,  να λήφθηκε υπόψη ότι στις 22 που εκδιώχτηκαν οι Τούρκοι, μέχρι να φύγουν, ήταν κάτοχοι της πόλης. Η πρώτη μέρα που η Νιγρίτα ήταν «καθαρή» ήταν η 23^η Οκτωβρίου. Άρα, ρόλο παίζει και το κριτήριο της απελευθέρωσης: η μέρα που φεύγουν από τον τόπο ή η μέρα που ξημερώνει δίχως αυτούς στον τόπο;

   Κι αν προσθέσουμε και την άποψη των ανωνύμων συντακτών της Wikipedia, της διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας, στο λήμμα «Νιγρίτα», τότε εμφανίζεται και τρίτος διεκδικητής:

    «Κατά τον Α' Βαλκανικό πόλεμο η Νιγρίτα απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό. Στις 24 Οκτωβρίου 1912 η Νιγρίτα ελευθερώθηκε από τους Τούρκους με επέμβαση του ελληνικού στρατού».

   Αυτή είναι η μαγεία της Ιστορίας: έρευνα των πηγών, σύγκριση των στοιχείων, φαντασία στην ερμηνεία και μεράκι. Λίγοι τα διαθέτουν όλα αυτά και γι’ αυτό πρέπει να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον χαλκέντερο ερευνητή Γιάννη Μπάκα.

http://proskynhths.blogspot.com/

tezjorge@yahoo.gr



«ΟΙ ΗΘΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ» (07 09 2012)

Η, κατά Καισάριο Δαπόντε, βαθύτερη σημασία της κοινής τράπεζας. (Ένα κείμενο του Θανάση Δρίτσα*)

«Ξεφυλλίζοντας ένα παλαιό και σπάνιο βιβλίο που έγραψε ο περίφημος λόγιος και ποιητής του 18ου αιώνα Καισάριος Δαπόντες (1714-1784) με τίτλο «Κανών περιεκτικός πολλών εξαιρέτων πραγμάτων των εις πολλάς πόλεις και νήσους και έθνη και ζώα εγνωσμένων» (πρώτη έκδοση 1778 - Σήμερα κυκλοφορεί σε φιλολογική επιμέλεια Γ.Π. Σαββίδη από τις εκδ. Ποικίλη Στοά-Λέσχη, 1991) ανακάλυψα μιαν ενδιαφέρουσα επιστολή του Καισάριου, η οποία απευθύνεται προς κάποιον Πούρβουλο, τότε μεγάλο Λογοθέτη. Ο αποστολέας εκδηλώνει την επιθυμία να δειπνήσει με τον αποδέκτη της επιστολή και διατυπώνει με σπάνιο ύφος τη βαθύτερη σημασία της κοινής τράπεζας. Τα κυριότερα σημεία της επιστολής του Καισάριου στη ζωντανή γλώσσα της εποχής εκείνης έχουν ως εξής:

«Επιθυμία επεθύμησα τούτην την εβδομάδα φαγείν μετά της ευγενείας σου. Εις το τραπέζι δε δεν θέλω να είναι άρτος αρπαγής, πρόβατον αδικίας, όρνιθα ασελγείας, ούτε δορκάς υπερηφανείας, ούτε ορτύκι μνησικακίας, ούτε λαγός φιλοχρηματίας, αλλά ούτε χοίρος ακαθαρσίας».
«Θέλω δε και παρακαλώ να είναι άρτος ιδρώτος, φακές ταπεινοφροσύνης, φασούλια σωφροσύνης, ρεβίθια ελεημοσύνης, ιχθύες απλότητος, ελιές ιλαρότητος, και λάχανα ευλαβείας. Αντί μεζέδες θέλω τα ηθικά και τα πνευματικά διηγήματα, αντίς αλατιέρας να παραθέσης πίστιν, αντίς άλας και πιπέρι την πράξιν και την θεωρίαν, αντίς δε μάσαν (τραπεζομάντιλο) να απλώσεις την καθαρότητα, αντίς ταλέρια (πιάτα) να βάλεις την εγκράτεια, αντίς μαχαίρια την διάκρισιν, αντίς πηρούνια την υπομονήν. Μη τραπεζώσης δε οίνον αδολεσχίας, ούτε πήλινο αποστασίας, αμή μόνον νερόν δακρυρροίας, έστω και σερμπέτι καλής καρδίας. Κεραστήν δε να διορίσεις τον νουν και ποτήρι την φρόνησιν και αντίς υπηρέτας την ολιγάρκειαν και την μετριότητα».

O Καισάριος προσδίδει ηθικές διαστάσεις στη διατροφή και οι χαρακτηρισμοί του ευνοούν όσπρια και ψάρια, ενώ απορρίπτουν γενικά το κρέας. Στη σημερινή εποχή της ασύστολης κατανάλωσης θερμίδων η πρωτότυπη αυτή επιστολή φωτίζει τις πνευματικές ρίζες της παραδοσιακής διατροφής και τονίζει την αξία της κοινής τράπεζας που αποτελεί περισσότερο μέσον επικοινωνίας και λιγότερο γαστρική απόλαυση. Η σύγκριση με τα σύγχρονα τηλεοπτικά πανηγύρια πρόσληψης «διακοσμημένων» θερμίδων -τύπου Mάστερ Σεφ- είναι προφανέστατη.

Πριν εξαπολυθούν στον σύγχρονο κόσμο οι διαιτολόγοι, οι αστρολόγοι, τα πρωινάδικα της τηλεόρασης και τα γυμναστήρια της γειτονιάς, οι κοινοί θνητοί βάσιζαν την εποχική διατροφική τους συμπεριφορά κυρίως στη νηστεία και τις θρησκευτικές νουθεσίες. Ο απώτερος στόχος της νηστείας στην ελληνική παράδοση δεν είναι η μείωση των προσλαμβανόμενων θερμίδων, η απώλεια βάρους και η βελτίωση της εξωτερικής εμφάνισης, όλα όσα δηλαδή αποτελούν στόχο ενός σύγχρονου διαιτολογικού προγράμματος, αλλά το πώς θα γίνει ο άνθρωπος εγκρατής. Με βάση μάλιστα την προσέγγιση των ασκητών της ερήμου των πρώτων χριστιανικών χρόνων που όλοι τους ήσαν αξιοζήλευτα ολιγοδίαιτοι υπάρχουν δύο τύποι «μάργων» ανθρώπων (ετυμολογία από το ρήμα «μαργαίνω» που σημαίνει γίνομαι παθιασμένος με κάτι) που έχουν πάθος με το φαγητό: ο «γαστρίμαργος», δηλαδή αυτός που αγαπάει τη μεγάλη ποσότητα φαγητού και θα τον λέγαμε σήμερα σαβούρα και ο «λαίμαργος», δηλαδή αυτός που παθιάζεται με τις νοστιμιές και τις απολαύσεις του λαιμού και θα τον λέγαμε ίσως μερακλή των μεζέδων.

Γνωρίζουμε επιστημονικά σήμερα ότι ο ψυχολογικά πιεσμένος άνθρωπος προστρέχει σε κατανάλωση μεγάλης ποσότητας ζάχαρης, θερμίδων, αλατιού και έντονων γεύσεων (ότι δηλαδή προσφέρει το σκουπιδοφαγητό των ταχυφαγείων), αναζητώντας λυτρωτική διέξοδο στην απόλαυση προκειμένου να απαλλαγεί από το καθημερινό άγχος και την κατάθλιψη. Έτσι πολλές φορές συμπεριφέρεται και ως γαστρίμαργος και ως λαίμαργος. Οι θρησκευτικές παραδόσεις όλων των λαών της γης είχαν ξεκαθαρίσει απόλυτα ότι η εγκράτεια και η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους απαιτούν κυρίως ψυχική ισορροπία. Επίσης, σύμφωνα με τα τρέχοντα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, το μυστικό που εξασφαλίζει μακροζωία στους μεσογειακούς ανθρώπους ίσως να μην είναι μόνο το ελαιόλαδο, αλλά η αισιόδοξη στάση ζωής και η χαλαρότητα των ρυθμών που σχετίζονται με το εύκρατο κλίμα και το μεσογειακό φως. Στο σημείο αυτό ο Καισάριος Δαπόντες αποδεικνύεται και επιστημονικός προφήτης, αφού στην προαναφερθείσα επιστολή του θεωρεί ικανή και αναγκαία συνθήκη ενός καλού γεύματος το «σερμπέτι της καλής καρδίας».

Δεν είναι μόνο το ευλογημένο λάδι και η μεσογειακή κουζίνα που μπορεί να χαρίσει την υγεία. Είναι πάνω απ’ όλα οι καθαρές σκέψεις και το ελεύθερο πνεύμα που χάρισε η γη που ζούμε στους παππούδες μας και χαρίζει και σήμερα σε όσους διακριτικούς μπορούν ακόμη να το αντιληφθούν. Γιατί το πιο σημαντικό είναι να μη γίνει κανείς πνευματικά βαρύς και να παραμένει διάφανος. Για αυτή την εσωτερική διαφάνεια έχει γράψει ο Ελύτης: «Θα σου δώσω εγώ ένα δέρμα που να κοιτάν οι άνθρωποι από μέσα. Και να μην έχεις ούτε ένα μυστικό. Σε όλους εσύ θα ανήκεις. Όλος φως».

* Ο κ. Θανάσης Δρίτσας είναι καρδιολόγος στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο.

Εφημερίδα Καθημερινή, 02/09/2012

Δια την αντιγραφήν:

http://proskynhths.blogspot.com/

tezjorge@yahoo.gr

Η ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ (06 07 2012)

Ένα πεζοδρομημένο κέντρο είναι προς όφελος του πολίτη;

«…μια πόλη που ευημερεί προσφέρει πολύ περισσότερα στο άτομο, παρά εάν ευημερεί ο κάθε πολίτης χωριστά, αλλά η πόλη ως σύνολο δυστυχεί. Γιατί, εάν ο πολίτης ευημερεί, ενώ η πόλη δυστυχεί, και αυτός θα χαθεί μαζί της, ενώ αν είναι δυστυχής μέσα σε μια πόλη που ευημερεί, θα σωθεί και αυτός».
(Θουκυδίδης, Β΄, 60)


Μπήκαμε λοιπόν και στη διαδικασία της διαβούλευσης για το κυκλοφοριακό μέλλον της πόλης μας.
Πάντοτε το νέο, το ριζοσπαστικό φοβίζει. Πάντοτε, σε κάθε αλλαγή, υπάρχουν ορισμένοι που θα ζημιωθούν, ενώ άλλοι θα ωφεληθούν. Ο Δήμος όμως, θεσμικά, έχει χρέος να μελετά και να αποφασίζει πάντα με στόχο το όφελος να είναι για το σύνολο όχι για μεμονωμένους. Στην τελική απόφαση θα πρέπει να βαρύνει αυτή η θεμελιώδης αρχή περισσότερο από οτιδήποτε άλλο: ένα κλειστό για τα αυτοκίνητα, ένα πεζοδρομημένο κέντρο, θα ωφελήσει τον κάτοικο της Νιγρίτας ή όχι;
Η θέση της στήλης επί του θέματος είναι γνωστή εδώ και χρόνια. Επειδή όμως – αν θες να είσαι σοβαρός – οφείλεις πάντα να εξετάζεις και την αντίθετη άποψη, καθώς μόνο μέσα από την αντίθεση μπορείς να φτάσεις στη σύνθεση, ας δούμε και μερικές πιθανές τοποθετήσεις κάποιων που ενδεχομένως θα ήθελαν να μείνει το κέντρο ως έχει. Ας κάνουμε για λίγο τον συνήγορο του διαβόλου:

Θέση 1η: «Για τα μαγαζιά μας εκατέρωθεν της Αθ. Αργυρού είναι ζωτικής σημασίας η ανάγκη να κυκλοφορούν αυτοκίνητα, γιατί α) αυξάνεται η πελατεία μας από αυτούς που διπλοπαρκάρουν για να ψωνίσουν, β)χρειάζεται να φορτώνουμε και να ξεφορτώνουμε συνέχεια».
Αντίθεση: οι εποχούμενοι πελάτες που θα χάσετε, καθώς δεν θα μπορούν να περάσουν από μπροστά από τα μαγαζιά σας, ούτε να παρκάρουν παράνομα εμποδίζοντας την κυκλοφορία των άλλων, θα αντικατασταθούν από τους πεζούς που θα καταλάβουν το πεζοδρομημένο κέντρο. Στατιστικά, όπου έγινε πεζόδρομος υπήρξε αύξηση της κίνησης. Άλλωστε, αν το προϊόν σου είναι εξαιρετικό, δεν θα έχει κανείς το πρόβλημα να παρκάρει λίγο παρακάτω και να σε επισκεφτεί με τα πόδια. Όσο για τις φορτοεκφορτώσεις, θα μπορούσε να προβλεφθεί – όπως σε όλον τον πολιτισμένο κόσμο – κάποια ώρα πρωί απόγευμα για να εφοδιάζονται τα μαγαζιά.

Θέση 2η: «Το κέντρο της πόλης δεν είναι παιδική χαρά για μανάδες, καροτσάκια, παιδάκια. Για αυτούς υπάρχουν ειδικοί χώροι, όπως π.χ. το πάρκο».
Αντίθεση: μα το ζήτημα δεν είναι να βρουν οι συμπολίτες μας παιδική χαρά. Αν το ήθελαν, μάλλον θα την έβρισκαν (αν και πράγμα δύσκολο στη σύγχρονη Νιγρίτα). Το θέμα είναι να δούμε το κέντρο ως τόπο συναναστροφής, να δοθεί δηλαδή μια επιπλέον επιλογή σε όλους τους Νιγριτινούς να βρεθούν με όλους. Το τερπνόν μετά του ωφελίμου: και τα παιδιά να έχουν έναν ασφαλή χώρο να δράσουν, και οι γονείς να κάνουν τη βόλτα τους ενταγμένοι στο σύνολο και όχι μόνο στο υποσύνολο της παιδικής χαράς. Και στο κάτω κάτω, μια βραδυνή βόλτα για φαγητό ή για ποτό, δε μπορεί να γίνει στην παιδική χαρά, ενώ ένα κέντρο δίχως αυτοκίνητα, αλλά γεμάτο κόσμο θα ήταν μια κάποια λύση.

Θέση 3η: «Αν κλείσει το κέντρο και δεν περνάνε καθόλου αυτοκίνητα, είναι πολύ πιθανό στις δύσκολες μέρες του χειμώνα να μοιάζει η Νιγρίτα με έρημη πόλη. Το αυτοκίνητο που περνάει δίνει την αίσθηση της κίνησης, της ζωής».
Αντίθεση: αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές, η χειμωνιάτικη καθημερινότητα της Νιγρίτας είναι όντως τελειωμένη υπόθεση: νεκρή ζώνη. Αυτό γενικά δεν μπορεί να αλλάξει ούτε με πεζόδρομο, ούτε με δρόμο. Είναι θέμα με βαθύτερα αίτια που χρήζει περαιτέρω ανάλυσης. Όμως, αν νομίζουμε ότι ένα όχημα που θα περάσει δίνει ζωή, τότε δε μιλάμε για αίσθηση, αλλά για ψευδαίσθηση.

Σύνθεση: αν μπορούμε να μιλήσουμε για μια μέση λύση, ίσως θα ήταν προτιμότερο να κλείνει το κέντρο μόνο κατά το πεντάμηνο Μαΐου – Σεπτεμβρίου, όταν ο καιρός ευνοεί. Παράλληλα, να οριστούν ώρες πρωινές ή και απογευματινές για τον ανεφοδιασμό των καταστημάτων. Θα μπορούσε η επιλογή αυτή να γίνει δοκιμαστικά για αυτό το καλοκαίρι, να μετρηθούν κέρδη και ζημιές και μετά να το ξανασυζητήσουμε. Στα συρτάρια του Δημάρχου, υπάρχουν σίγουρα 3-4 μελέτες από προηγούμενες δημοτικές αρχές. Ας ξεδιαλεχτούν, κι ας προχωρήσουμε με βασικό κριτήριο το αδιαπραγμάτευτο: το συμφέρον του συνόλου.

(Προσθήκη 9/8/2012: Πάει κι αυτό το καλοκαίρι δίχως ούτε ένα βήμα μπροστά. Ανύπαρκτοι...)

http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr

"ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΟΙ ΞΑΝΑΡΧΟΝΤΑΙ" (08 06 2012)

Ένα κείμενο του Peter Frankopan*/ International Herald Tribune





«Ελάχιστοι Ελληνες έχουν έναν καλό λόγο να πουν για το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα αυτόν τον καιρό. Πιστεύουν ότι είναι η πραγματική αιτία της κρίσης που πλήττει τη χώρα τους, καθώς έσπρωξε εύκολο χρήμα στους Ελληνες πολιτικούς και τώρα ζητεί, σαν τον Σάιλοκ, να αποζημιωθεί με ανθρώπινο κρέας. Το ίδιο συνέβη και πριν από 800 χρόνια. Οι άνδρες της 4ης Σταυροφορίας, οι οποίοι είχαν αρχικά ξεκινήσει να πολεμήσουν για τη Χριστιανοσύνη στους Αγίους Τόπους, βρέθηκαν αντ’ αυτού να λεηλατούν την Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της ελληνόφωνης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με αφορμή τα τεράστια χρέη που είχε συσσωρεύσει στη Δύση.
Ο τρόπος που έχει φερθεί η Ευρώπη κατά την τρέχουσα ελληνική κρίση δεν είναι λιγότερο επαίσχυντος από τον τρόπο που φέρθηκαν οι Σταυροφόροι πριν από τόσους αιώνες. Αν μη τι άλλο, η σκοτεινή αυτή ιστορική σελίδα θα έπρεπε να αποτελεί μια προειδοποίηση στους τραπεζίτες και τους πολιτικούς οι οποίοι προτιμούν να δουν την Ελλάδα να καταρρέει παρά να αναλάβουν τις ευθύνες της δικής τους ασωτείας.
Η Ελλάδα μπορεί να βρίσκεται στην περιφέρεια της Ευρώπης, όμως η Κωνσταντινούπολη του 12ου αιώνα ήταν η πύλη ενός επικερδέστατου εμπορίου μπαχαρικών, μεταξιού και ειδών πολυτελείας από την Ανατολή. Το εμπόριο αυτό είχε κάνει πλούσιους πολλούς ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη. Εμποροι από μέρη όπως η Βενετία, η Γένοβα, η Πίζα κατάφερναν να εξασφαλίζουν προνόμια και «παραθυράκια» στην Κωνσταντινούπολη που θα τα ζήλευαν οι σημερινοί νεαροί «διαχειριστές κεφαλαίων»: διαπραγματεύονταν θέσεις και συμφωνίες που τους επέτρεπαν να παρακάμπτουν τους ντόπιους εμπόρους και να αποφεύγουν τους φόρους. Και, όπως στη σύγχρονη Ελλάδα, αυτό οδήγησε στη ροή φθηνού ξένου κεφαλαίου στην αγορά.
Γύρω στο 1200, ωστόσο, τα πράγματα πήραν άσχημη τροπή. Μια απότομη περιστολή του εμπορίου στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία συνδυάστηκε με τις υπέρογκες δαπάνες από τη Βενετία, το μεσαιωνικό ανάλογο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αμέσως, το εύκολο χρήμα έδωσε τη θέση του στη σκοτεινή τέχνη της συλλογής χρεών. Οπως με την Αθήνα μετά το ξέσπασμα της κρίσης έγινε σαφές ότι κανένας δεν θα αναλάμβανε την ευθύνη για το ότι δάνεισε υπερβολικά ή γιατί αγνόησε τις δυσοίωνες προβλέψεις. Τις απώλειες δεν θα τις πλήρωναν οι δανειστές, αλλά μόνο η Κωνσταντινούπολη.
Τελικά, μια από τις αντίπαλες φατρίες στη Βασιλεύουσα πρόσφερε μια συμφωνία στη Βενετία: έναντι της κάλυψης των ζημιών της Γαληνοτάτης, η φατρία θα έπαιρνε βενετική στρατιωτική βοήθεια για να εξασφαλίσει την επιρροή της στον βυζαντινό θρόνο. Ωστόσο, το μέγεθος των δανειακών υποχρεώσεων της Κωνσταντινούπολης είχε υποτιμηθεί, ενώ είχε υπερτιμηθεί η σταθεροποιητική δύναμη των βενετικών όπλων. Το χρέος διογκωνόταν στο εξωτερικό και η παράλυση βάθαινε στο εσωτερικό.
Οι πάντες, από τον Πάπα μέχρι τους Ευρωπαίους βασιλείς, γνώριζαν ότι η πίεση στην Κωνσταντινούπολη αυξανόταν. Η μια αντιπροσωπεία μετά την άλλη έλεγε στους Ελληνες να συμμορφωθούν - δηλαδή να πληρώσουν. Οι σταυροφόροι, με ώθηση από τη Βενετία, πολιόρκησαν την Πόλη και τελικά εισέβαλαν σ’ αυτήν.
Αυτό που συνέβη ήταν αποτρόπαιο: οι θησαυροί της αυτοκρατορίας καταληστεύθηκαν και ο όχλος των «ιπποτών» συμπεριφέρθηκε χωρίς κανένα σεβασμό στους κατοίκους της, τον πολιτισμό και την ιστορία της. Παλάτια και εκκλησίες λεηλατήθηκαν, θρησκευτικά κειμήλια αρπάχτηκαν για να στολίσουν καθεδρικούς ναούς στη δυτική Ευρώπη.
Κρίνοντας ότι οι Ελληνες ήταν οικονομικά και πολιτικά αναξιόπιστοι, οι κατακτητές διόρισαν έναν αντιβασιλέα. Ο Βαλδουίνος της Φλάνδρας, που στέφθηκε αυτοκράτορας το 1204, έμοιαζε με κλασικό στέλεχος του ΔΝΤ: ένας τύπος με τον οποίο οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορούσαν να κάνουν άνετα τις δουλειές τους. Στο μεταξύ, οι ευγενείς που ήταν επικεφαλής της σταυροφορίας πήραν υπό τον προσωπικό τους έλεγχο ολόκληρες περιοχές της Πόλης και της αυτοκρατορίας - κλασική περίπτωση ξεπουλήματος. (Γι’ αυτό προσέξτε λίγο εκείνους τους τραπεζίτες και τις βίλες τους στο Αιγαίο• δεν χρειάζεται να είστε ιστορικός για να μαντέψετε ότι τις αποκτούν σε τιμές ευκαιρίας.) Η νέα Λατινική Αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης κράτησε μόνο 50 χρόνια προτού οι Ελληνες επιστρέψουν στην εξουσία».

* Ο κ. Φράνκοπαν είναι διευθυντής του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών στην Οξφόρδη και συγγραφέας του βιβλίου «The First Crusade: The Call From the East».

Εφημερίδα «Καθημερινή», 3/6/2012Δια την αντιγραφήν
http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr

ΤΟ ΖΟΥΜΙ ΤΟΥ ΠΕΤΕΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΟΥ ΦΙΔΙΟΥ (17 05 2012)

Ανάλυση του εκλογικού αποτελέσματος

Βράζει η πατρίδα μας. Οι τρομοκρατικές συντεχνίες που ευφημιστικά ονομάζονται «τηλεοπτικοί σταθμοί» λίγο θέλει ακόμα να μας κάνουν σαν τον Παναγή, τον ήρωα της νέας νουβέλας του Γιάννη Μακριδάκη: «Τελικά την έσπασε τη ρημάδα και ξέδωσε. Παραμονή Τσικνοπέμπτης ήτανε, γύρω στις εννιά το βράδυ, σαν πέταξε το τασάκι και την επήρε την παρουσιάστρια στο δόξα πατρί, της έκοψε την ανάσα πάνω που πήγαινε να πει τα πιο σημαντικά νέα∙ ένα τσαφ έγινε, πεταχτήκανε κάτι σπίθες, πέσανε και τα φώτα του μαγαζιού, αλλά από κείνη την ώρα και ύστερα σα να συνήλθε ο Παναγής, πήγε για ύπνο πιο ήσυχος και με την αυγή σηκώθηκε σαν καινούργιος, σα να μην την πέρασε ποτέ την κρίση εκείνη […]» (Το ζουμί του πετεινού, εκδ. Εστία, 2012).
Η κρίση, οι αίτιοι και τα αίτια, οι τρόποι ανάκαμψης. Μνημονιακοί και αντιμνημονιακοί σε ένα γαϊτανάκι να τυλίγουν με τις μετέωρες ανακρίβειές τους τον Έλληνα. Πολιτικοί και πολιτικάντηδες σε έναν χορό ευκαιριακών θεωρήσεων και αναθεωρήσεων, σε πολιτικά τολμήματα και τούμπαλιν πισωγυρίσματα, τα ψηφοδέλτια αμέτρητα, αχανές πεδίο βολής – να δούμε μήπως λιγοστέψουν στον επόμενο γύρο.
Και η ετυμηγορία του άμεμπτου λαού; Γεννά άραγε την ελπίδα ή προκαλεί τη θλίψη; Μάλλον και τα δύο. Χαρμολύπη: το συναίσθημα που διατρέχει σαν ρίγος τη ραχοκοκκαλιά όταν ο αποχωρισμός του δοκιμασμένου παλιού ανακατώνεται με την πρόκληση του άψαυστου καινούργιου. Χαρμολύπη.
Χαρά, γιατί τα κόμματα που κυβέρνησαν ως τώρα τον τόπο δέχτηκαν ένα ξεγυρισμένο χαστούκι (κοινώς, πάταρο) στην εξουσιοθρεμμένη αλαζονεία τους, η οποία κυρίως οδήγησε τη χώρα να ξοκείλει στην άνευ προηγουμένου διεθνή ξευτίλα. Και λύπη όμως, γιατί οι νέες δυνάμεις που αναδεικνύονται στη Βουλή, αφενός παρουσιάζουν μιαν εξίσου θλιβερή αλαζονεία, αφετέρου τρομάζουν∙ τρομάζουν, και λόγω ύφους, και λόγω ήθους.
Κομπάζουμε για τους αρχαίους προγόνους μας και την υπερχιλιετή ιστορία μας, για τα φώτα του πολιτισμού που δώσαμε στους βάρβαρους. Δυστυχώς, το εκλογικό αποτέλεσμα αποδεικνύει περίτρανα ότι έχουμε γραμμένο στα παλιά μας τα παπούτσια έναν διανοητή, που τον κάνουμε από αρχαίος να μοιάζει αχρείος: τον Αριστοτέλη, που δίδασκε ότι μόνο η μεσότητα σώζει. Τα άκρα φθείρουν. Και τα άκρα – τα εντελώς άκρα, ζερβοδεξιά – είναι ήδη ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των επιλογών των απογόνων του Αριστοτέλη.
Και άκρα – για να μη γελιόμαστε – δεν είναι μόνο τα ναζιστικά ακροδεξιά μορφώματα. Η μετεμφυλιακή ιδεολογική επικράτηση της Αριστεράς αποσιώπησε όσο ήταν εφικτό τα σταλινικά γκουλάγκ, τη Σιβηρία, τους «εχθρούς του λαού», τους χιλιάδες ορθόδοξους χριστιανούς μάρτυρες. Εξίσου φασιστικός με τον εθνικοσοσιαλισμό του Χίτλερ υπήρξε και ο υπαρκτός σοσιαλισμός του Στάλιν. Και στην ελληνική Βουλή του 2012 υπάρχουν νοσταλγοί και των δύο…
Ούτε βέβαια ταραχοποιοί είναι μόνο οι κοντοκουρεμένοι, αγράμματοι, στρατόκαβλοι μπρατσαράδες. Αντίστοιχου φυράματος είναι και μακρυμάλληδες πανεπιστημιακής μόρφωσης αντιεξουσιαστές κουκουλοφόροι με θεωρητική αναρχική, ακροαριστερή κατάρτιση. «Βλάπτουν εξίσου τη Συρία και οι δυο τους», ως άκρα, ως αριστοτελική υπερβολή και έλλειψη.
Το αναμφισβήτητο γεγονός είναι ότι ζούμε μια κοσμοϊστορική περίοδο. Θεωρητικά η Αριστερά ενωμένη θα μπορούσε να κάνει κυβέρνηση στην Ελλάδα του 2012! Όχι του 1946, του 2012! Κι απ’ την άλλη, κοντά ένας στους δέκα Έλληνες ψήφισαν ένα κόμμα συγκαλυμμένα, αλλά και τόσο φανερά ναζιστικό.
Κι εδώ έρχεται ο καταλυτικός ρόλος των δασκάλων. Γράφει στην ίδια νουβέλα ο Μακριδάκης με το χιώτικο ιδίωμα για τον Παναγή: «σαν ήτανε η κόρη του μικρή και αρρώσταινε, έβγαινε μες στο περιβόλι τη νύχτα, ο μέγας αφέντης, ξεδιάλεγε στα γρήγορα ένανε διπλόκροσσο, με ένα μπαμ τον κατέβαζε από τη μαντερινιά στο άψε σβήσε και τον έφερνε στο σπίτι, χραπ, του τραβούσε μάνι μάνι το ποκάμισο, τον εζεματούσε και τον παράδινε στη Θεοδοσία για να τον κάμει ζουμί να ρουφήξει το παιδί και να γιάνει, το ζουμί του πετεινού και νεκρό ανασταίνει, έτσι λέγαν οι παλιοί έτσι πρέπει να κάνομε κι εμείς, της έλεγε τότε». Η παιδεία των νέων είναι το ζουμί του πετεινού, η γιατρειά για το αρρωστιάρικο, σχεδόν απονεκρωμένο πολιτικό σκηνικό.
Τα αποτελέσματα αυτών των εκλογών αποκαλύπτουν την αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να κομίσει στη νεολαία αίσθηση της Ιστορίας, εικόνα για το τι ήταν ο ναζισμός, ο φασισμός, ο σταλινισμός, πόσο αίμα χύθηκε στον β’ παγκόσμιο πόλεμο, τι στην ευχή υποστηρίζουν όλοι αυτοί που ηδονίζονται ακόμα στη θύμηση της τραγωδίας εκείνης. Τα παιδιά δεν ξέρουν, δεν έχουν ιδέα. Αλλά και οι μεγαλύτεροι δεν θυμούνται. Τόσο γρήγορα, μέσα σε τρεις γενιές, απολησμονήθηκε ο όλεθρος. Και ψηφίζουν σήμερα δήθεν από αγανάκτηση, χωρίς μια στάλα «έλλογης οργής», ασπόνδυλοι καφενόβιοι που θυμίζουν εκείνους του Άγγελου Τερζάκη:
«Μου έχει τύχει πάμπολλες φορές, σε συζήτηση όχι διαλογική αλλά σε κύκλο, ν΄ ακούσω κάποιον να λέει, όταν οι διαπιστώσεις φαίνονται να φτάνουν σε αδιέξοδο: «Μωρέ εμάς μας χρειάζεται δικτατορία!» - και δυο-τρεις άλλοι γύρω να συμφωνούν, κουνώντας επιδοκιμαστικά τα κεφάλια τους. Τότε κάτι μαραίνεται μέσα μου, με κυριεύει αθυμία. Όχι γιατί οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται, κατά τη γνώμη μου, σε πλάνη. Αλλά γιατί βλέπω πόσο εύκολα απεμπολούν τα άτομα τις ελευθερίες τους, τα ευγενέστερα δικαιώματα τους, ό,τι με τόσους αγώνες έχει κατακτηθεί στο μάκρος της ιστορίας, με τόσο αίμα. Απεμπολούν δηλαδή την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Και πόσο είναι πρόθυμοι οι άνθρωποι να την ανταλλάξουν με μιαν αβασάνιστη, κοντόθωρη, χαμηλή αμεριμνησία, που δεν τους εξασφαλίζει – όπως νομίζουν – τα κεκτημένα, αλλά που τους δίνει την ψευδαίσθηση πως τα εξασφαλίζει. Γιατί κανένας, κι ο πιο ανιστόρητος, δεν μπορεί να μην ξέρει ότι τα τέτοια καθεστώτα, τ΄ αυταρχικά, τα πιεστικά, έχουν κακό τέλος, και πως τη στιγμή της ανατροπής τους ο σπασμός κλονίζει συθέμελα, συνεπαίρνει τα πάντα, παράνομα και νόμιμα μαζί, ένοχα κι αθώα». (Άγγελος Τερζάκης, Προσανατολισμός στον αιώνα, Εκδόσεις των φίλων, 2000).
Εκτός φυσικά, κι αν δεν είναι απλά θέμα αμεριμνησίας, αλλά όντως το φίδι είχε αφήσει αυγά να επωάζονται…

http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr