Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ “ΠΕΡΙΠΟΥ” (09 12 2011)

Περίληψη της ομιλίας του Κώστα Ζουράρι στην Καλαμπάκα στις 13/11/1995.


Ο γνωστός διανοούμενος (χαρακτηρισμός που αποποιείται) και εκφραστής της Ελληνορθόδοξης παράδοσης Κώστας Ζουράρις ανέπτυξε για μία ακόμη φορά τις απόψεις του ενώπιον του τρικαλινού κοινού (στο ξενοδ. Διβάνη στην Καλαμπάκα) προσκεκλημένος του Δήμου Καλαμπάκας. Πληθωρικός και γλαφυρός στην ομιλία του κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον των ακροατών χρησιμοποιώντας εκλαϊκευμένη γλώσσα σ' ένα δύσκολο θέμα: "Η Ελληνική (ρωμαϊκή) αντίληψη περί πολιτικής".

"Πυξίδα" για τον ομιλητή αποτέλεσε ως συνήθως το παρελθόν - η εποχή του Θουκυδίδη και τα πρωτοχριστιανικά χρόνια - που του επέτρεψε να δώσει ερμηνείες για το παρόν και εκτιμήσεις για το μέλλον.
Εκείνο πάντως που εντυπωσιάζει τον ακροατή ή συνομιλητή του Κώστα Ζoυράρι, και όσους ιδιαίτερα τον γνωρίζουν είναι ότι οι σκέψεις του παρουσιάζουν μια διαχρονική "φρεσκάδα" ταυτισμένες με τον αιώνιο ελληνικό τρόπο ζωής.
Απ' αυτό το σημείο άλλωστε ξεκίνησε τα προλεγόμενα του επισημαίνοντας την αδιατάρακτη συνέχεια της Ελληνικής ζωής των 4.000 χρόνων.
Παρατήρησε όμως ότι η Ελλάδα συνεχίζει να είναι "αποικιοκρατούμενη" από το 1204 ως σήμερα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Η Ελληνική πρόταση ζωής βασίζεται στο τρίπτυχο "Πλήθος-Ευβουλία (καλή βούληση) - Αριστοκρατία".
Αυτό σημαίνει ότι η λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος προϋποθέτει την ύπαρξη και το ρόλο στους κανόνες του παιχνιδιού, ο θρίαμβος συνυπάρχει με την παρακμή και αυτό γίνεται σεβαστό απ' όλους. "Παιδεία ουχί χρήσιμη και αναγκαία αλλά ελεύθερη και καλή" είναι η ειδοποιός διαφορά της ελληνικής παιδείας στην οποία στηρίζεται ο τρόπος ζωής.
Στο συνέδριο πριν τον πελοποννησιακό πόλεμο, η απάντηση των Αθηναίων στις αιτιάσεις των Σπαρτιατών και των συμμάχων τους για την ιμπεριαλιστική συμπεριφορά τους είναι καταλυτική: "Πράγματι συμπεριφερόμαστε μ' αυτόν τον τρόπο σήμερα γιατί στο παρελθόν φοβηθήκαμε και γι αυτό αποφασίσαμε να μην ξαναφοβηθούμε στο μέλλον".
Σ' αυτό το σημείο ο Κώστας Ζουράρις κάνει μια αναγωγή στη σύγχρονη εποχή: "Αν οι Τούρκοι είναι βάρβαροι και απολίτιστοι το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και με μας". Αυτό είναι το αποτέλεσμα της ελληνικής σκέψης που μπορεί να είναι δυσάρεστο πολλές φορές για μας.
Αυτός ο αλαζονικός ελληνικός τρόπος σκέψης συνιστά μια καταδίκη του ρατσισμού και του εθνοφυλετισμού. Η καταδίκη παράγει επιείκεια γιατί αφαιρεί τα ιδεολογικά κριτήρια και εξισώνει τους ανθρώπους.
Ο Κώστας Ζουράρις επιστρέφει στην αρχική του διαπίστωση. Ο νικητής (στην Ελλάδα) είναι νικημένος ανάλογα με το "θανάτω, θάνατο πατήσας". Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να πατήσεις το φόβο και μέσω του θανάτου του φόβου ν' αγκαλιά- σεις όλο τον κόσμο.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε τρία μεγάλα πολιτειακά κείμενα (Ιλιάδα - Πελοποννησιακός πόλεμος - Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη), όπου μπορεί να διακρίνει κανείς την πολιτειακή ελληνική αυτογνωσία.
Και στα τρία κείμενα περιγράφεται μια διαρκής εμφύλια διαμάχη.
Για τον Έλληνα ο εχθρός είναι ταυτόχρονα και φίλος. Οι έννοιες άσπρο-μαύρο στην πολιτική ζωή δεν είναι αντίθετες αλλά σύμμεικτες και συγκεχυμένες. Χαρακτηριστική είναι η ελληνική λέξη "φιλονικία".
Ο Κώστας Ζουράρις συνδέει δύο γεγονότα που τα χωρίζουν πάρα πολλοί αιώνες.
Στην Ωμέγα ραψωδία της Ιλιάδας αναφέρεται ότι ο Δίας έβαλε μέσα σε δύο πιθάρια και καλά και άσχημα δώρα για τους ανθρώπους. Το ίδιο συμβαίνει όταν ο Μακρυγιάννης απευθύνεται στο βασιλιά Όθωνα: "έχω δυο τσέπες, στη μια έχω αλήθειες και στην άλλη ψέματα".
Εδώ η ειρωνεία έχει ελληνική εξήγηση. Είναι η αυτομεμψία, ο αυτοχλευασμός που παράγει κι ορίζει με κυνικό τρόπο το πεδίο πολιτικής. Τα στοιχεία της αλήθειας και του ψεύδους είναι μονίμως ανάμεικτα.
Ο Ελληνικός τρόπος ζωής βασίζεται στο "περίπου" κι όχι στο ξεκαθάρισμα του καλού και του κακού. Αυτό έρχεται σ' αντίθεση με τη Δυτική αντίληψη περί ουσιοκρατίας. Ότι δηλαδή δεν είναι δυνατόν ν' αναμειγνύεται το περιεχόμενο των δύο πιθαριών και ότι υπάρχει το απόλυτο καλό και το απόλυτο κακό που επιδιώκει ο άνθρωπος ως στόχο της ζωής του. Ο Ελληνικός τρόπος ζωής βασίζεται στη μοναδικότητα του "συναμφότερου". Στη συνύπαρξη του καλού και του κακού, δύο διαφορετικών αντιλήψεων μέσα στον άνθρωπο.
Και το τρίτο μέρος της ομιλίας του Κώστα Ζουράρι περιείχε μια σύγκριση της ορθόδοξης παράδοσης με το Δυτικό ορθολογισμό.
Η ορθοδοξία αποδέχεται τον πλούτο αλλά όχι τον πλούσιο. Εξισώνει την ενεργητική κλοπή με την παθητική αδράνεια μπροστά στην κλοπή. "Ούκ εστί μή αδικούντα πλουτείν" (δεν μπορείς να πλουτίσεις αν δεν αδικήσεις) είναι η αντίθετη άποψη με τη Δύση.
Ακόμα κι αν κάποιος πλουτίσει με την εκούσια συνδρομή των άλλων (λ.χ. τραγουδιστής) είναι κι αυτός κλέφτης. Γιατί δεν μπορούν να υπάρχουν τεράστιες αντιθέσεις στον πλούτο. Είναι αναγκαία η ανταποδοτική επιστροφή του πλούτου.
Επίσης, για τη Δύση η ιδιοκτησία έχει το νόημα της απόλυτης κατοχής και ισόβιας κυριότητας ενώ στην Ελληνική Ορθόδοξη παράδοση υπάρχει μόνο ψιλή (προσωρινή) κυριότητα.
Ο συλλογισμός της ελεύθερης αγοράς είναι σωστός αλλά βρίσκεται σε λάθος σχήμα. Επιδιώκει την ταύτιση με το απόλυτο στο αποτέλεσμα της προσπάθειας και έτσι βρίσκεται σ' αντίθεση με το ελληνικό "περίπου". Ο Κώστας Ζουράρις αναφερόμενος σ' ένα χωρίο του Ιωάννη Χρυσόστομου επισήμανε ότι οι αναμνήσεις και οι ιδέες δεν εξαργυρώνονται.
Δεν είναι όλα διατιμημένα σύμφωνα με την αξία του χρήματος αλλά με την προσωπική θυσία και το αίμα. Η ανθρώπινη σκέψη δεν μπορεί να εξαγορασθεί και ν' αντικατασταθεί.
Και ο Κώστας Ζoυράρις κατέληξε, στην ομιλία του κάνοντας ένα σαφή διαχωρισμό της Ελληνικής νοοτροπίας από αυτή της Δύσης και της Άπω Ανατολής. Η Ελληνορθόδοξη παράδοση είναι προσωποκεντρική. Η επικοινωνία λ.χ. με τους αγίους γίνεται πρόσωπο με πρόσωπο. Στους Ανατολίτες (μουσουλμάνους) το μοναδικό πρόσωπο είναι ο ηγεμόνας που κρατάει το βούρδουλα και οι υπόλοιποι προσκυνούν.
Η Δύση μιλάει για το άτομο και όχι για το πρόσωπο, που στο τέλος ρέπει προς την κοινότητα. Υπάρχει μια μόνιμη διαμάχη ατομικιστών και κοινοτικών, δύο μορφών ζωής.
Στην ελληνορθόδοξη παράδοση υπάρχει ένα ισχυρό "εγώ" που λογοδοτεί όμως στην κοινότητα. Όπως αναφέρει κι ο Θουκυδίδης: "όταν ευημερεί η πολιτεία τότε βοηθάει και τους πολίτες ενώ δεν συμβαίνει το ίδιο όταν ευημερεί ο καθένας χωριστά". Η τελική διαπίστωση του Κώστα Ζουράρι είναι ότι ο Ελληνικός τρόπος ζωής παραμένει και σήμερα ανώτερος από τη Δύση. Ο θεσμός της οικογένειας λ.χ. είναι βαθιά ριζωμένος στη συνείδηση του Έλληνα και αυτό έχει πολλές θετικές συνέπειες για την προάσπιση του κοινοτικού πνεύματος.
Οι δείκτες της εγκληματικότητας λ.χ. παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με την πολιτισμένη Δύση.
Ο Έλληνας κρατάει ζωντανό ακόμη το αιώνιο πνεύμα του και μπορεί να συνομιλήσει με τον άγνωστο διπλανό του.

Δηνοσιεύτηκε στο www.antibaro.gr

«ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ» (25 11 2011)

Η απάντηση στην σκοτεινιά της κρίσης.

Όπου και να γυρίσω η Ελλάδα πληγωμένη. Η μικρή Ελλάδα, η κοντινή μας, γύρω μας Ελλάδα. Η πληγωμένη χώρα πληγώνει και τους ανθρώπους της. Σκυθρωποί, συννεφιασμένα πρόσωπα, σαν να βαραίνει πάνω τους η σκιά της αγωνίας και του προβληματισμού. Ακόμα κι εκείνη η τυπική απάντηση στο φιλικό ερώτημα «τι γίνεται;», υπονομεύεται απ’ την μελαγχολία της αβεβαιότητας: ποιος απαντάει πια «μια χαρά!» δίχως να το διπλοσκεφτεί;
Ο άνθρωπος αισθάνεται να αλλάζουν τα δεδομένα του, να μεταστρέφεται η πραγματικότητα, η ίδια η ζωή του. Ψαλίδι στους μισθούς, στις συντάξεις, στα επιδόματα, χαράτσι για το σπίτι, υπέρ αλληλεγγύης, φόρος επιτηδεύματος, το πετρέλαιο στα ύψη, το ίδιο και η βενζίνη, η αγορά βογγάει, απολύσεις και ανεργία, σκέψεις για εξωτερική μετανάστευση, οι τιμές δεν πέφτουν πουθενά, τα δάνεια τρέχουν, τα κανάλια στον ορυμαγδό, οι αριστεροί σκούζουν, οι δεξιοί ωρύονται, οι πασόκοι (του βαθέως) σε κρίση ταυτότητας εδώ και χρόνια, οι πρωταγωνιστές της εποχής τεχνοκράτες (τραπεζίτες/ οικονομολόγοι) μιλούν μιαν ακατάληπτη γλώσσα, spreads, funds, cds, χίλιοι μύριοι ευρωπαίοι πάρεδροι οργανισμών και παρατρεχάμενοι σουλατσάρουν, άγχος, άγχος, άγχος…
Σκέφτεσαι να γράψεις για ένα θέμα και κομπιάζεις. Ο καιρός είναι του πανικού, ποιος να νοιαστεί για μικροθέματα, ποιον καίει το οτιδήποτε άλλο όταν αυτή η ζάλη τον έχει φτάσει στα όριά του; « Σαν πάει κάτι να γραφεί είναι ως αν να γράφονταν από την άλλη μεριά αγγελτηρίων θανάτου. Γι’ αυτό και τα ποιήματά μου ειν’ τόσο πικραμένα και είναι – προπάντων - και τόσο λίγα». (Ν. Εγγονόπουλος, Ποίηση 1948).
Μπροστά στο φάσμα της κατάθλιψης, η λύση είναι μία: να μη χάσουμε, πέρα απ’ όλα τα’ άλλα και την εξωστρέφειά μας. Την παρέα μας. Είναι επιτακτική πλέον ανάγκη η καλή συναναστροφή με πρόσωπα που μας φτιάχνουν τη διάθεση, που μας κάνουν να γελάμε. Φτάνει η μιζέρια, φτάνουν όλοι αυτοί που μας σκοτεινιάζουν ολημερίς κι ολονυκτίως. Οι καλές παρέες να μαζεύονται μερικά βραδάκια, σε ταβερνούλες να μιλάνε, να γελάνε, να ασχολούνται με όποια χαζομάρα πέσει στο τραπέζι, να αλληλοπειράζονται, να θυμούνται. Με ραδιόφωνο ή κασέτα. Και με κλειστή την τηλεόραση. Να μη χαθεί η χαρά μας. Όσο μπορούμε να γελάμε σημαίνει ότι τίποτα δε χάθηκε ολοσχερώς, ότι ακόμα υπάρχει ελπίδα. Σημαίνει ότι κάθε αναποδιά μπορούμε έτσι, μαζί, να την ξεπεράσουμε και να ξαναβγούμε μπροστά, επιθετικοί.
Σημαίνει τέλος, ότι μπορούν να ξαναζωντανέψουν «των Ελλήνων οι κοινότητες» του Νιόνιου που διαχρονικά στήριξαν την ενότητα του έθνους, αλλά στα χρόνια της ευμάρειας των δανεικών οπισθοχώρησαν μπροστά στον ατομικισμό μας.

http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr

ΠΡΟΣΔΟΚΩ ΑΝΑΣΤΑΣΙΝ ΝΕΚΡΩΝ… (27 10 2011)

Ο αργός θάνατος του πολιτισμού και του τουρισμού
στη Νιγρίτα και τη Βισαλτία.



Κάθε κυριακάτικη εφημερίδα που σέβεται τον εαυτό της περιέχει οπωσδήποτε ένα ένθετο για ταξίδια. Ειδικοί συνεργάτες συντάσσουν ένα εβδομαδιαίο μίνι περιοδικό προτείνοντας στους αναγνώστες προορισμούς, δραστηριότητες, καταλύματα, χώρους διασκέδασης ή ψυχαγωγίας.
Στις 16 Οκτωβρίου, μεγάλης αθηναϊκής εφημερίδας (Καθημερινή) το αντίστοιχο ένθετο ήταν αφιερωμένο στο νομό Σερρών. Μέτρησα (μαζί με το εξώφυλλο) οκτώ σελίδες που αναφέρονται στα άξια επίσκεψης μέρη, στα οποία επιτόπου παραβρέθηκε ο απεσταλμένος Ντίνος Κιούσης, που είναι παράλληλα και ο υπεύθυνος ελληνικών προορισμών του περιοδικού. Με λύπη μου λοιπόν παρατηρώ ότι η μόνη αναφορά στη Νιγρίτα μέσα σε όλες αυτές τις σελίδες είναι η… αποτύπωσή της στο χάρτη του νομού!
Αφήνοντας εκτός προγράμματος τη λίμνη Κερκίνη (μάλλον την είχαν σε προηγούμενο αφιέρωμα), ξεκίνησαν από την πόλη των Σερρών, παίνεσαν τις πλατείες, τα καφέ στους πεζόδρομους (τι σας θυμίζει;), το Μπεζεστένι, τα νεοκλασικά, το Αυτοκινητοδρόμιο, τα βυζαντινά μνημεία και την Κοιλάδα, ωστόσο ενοχλήθηκαν από το κυκλοφοριακό. Την άλλη μέρα επισκέφτηκαν το Σιδηρόκαστρο, αναφέρθηκαν στην ιστορία του, στην κοιλάδα του Κρουσοβίτη, στους νερόμυλους, και πάλι στα καφέ. Απογοητεύτηκαν από την κατάσταση των βυζαντινών τειχών και από τα σκουπίδια. Σειρά είχε το Άγκιστρο και η τουριστική του ανάπτυξη, ως μιας σημαντικής λουτρόπολης της Β. Ελλάδας. Το Ρούπελ με τη μοναδική του ιστορία και έπειτα, μέσα από τα βουνά, περνώντας από τη βίλα του δικτάτορα Παπαδόπουλου, έφτασαν στο Λαϊλιά. Την Τρίτη μέρα στη Μονή Τιμίου Προδρόμου, στο σπήλαιο της Αλιστράτης και στο φαράγγι του Αγγίτη. Στο τέλος του αφιερώματος παραθέτουν προτάσεις για διαμονή, φαγητό και αγορές.
Ποιος Νιγριτινός διάβασε αυτό το αφιέρωμα και δεν τον έπιασε μια μελαγχολία και μια θλίψη για την κατάντια μας; Κοτζάμ αφιέρωμα στο νομό Σερρών, και ούτε μια (αριθμός 1) αναφορά στη Νιγρίτα. Μείναμε στα δημοσιεύματα του… 1932. Η πάλαι ποτέ δεύτερη πόλη του νομού, τώρα στα αζήτητα. Οι άνθρωποι της «Καθημερινής» γύρισαν όλο τον νομό (κεντρικό, βόρειο και ανατολικό) εκτός από δω. Κι όμως, αν και δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τα αξιοθέατα της Νιγρίτας με τα άλλα του νομού, υπάρχει κι εδώ «μαγιά» για μια μικρή τουριστική ανάπτυξη. Υπάρχει το Λαογραφικό Μουσείο, υπάρχει βυζαντινό τείχος και τα λουτρά, υπάρχει ο Πύργος της Μάρως, τα αρχαία της Τερπνής, ο χώρος της ιστορικής μάχης στα Πλατανούδια, τα Γερακίνεια, τα πανηγύρια, τα νεοκλασικά, τα καπνομάγαζα.
Αναρωτιέσαι λοιπόν: ο κ. Κιούσης ήρθε ξεκάρφωτος στο νομό Σερρών; Μόνος του επέλεξε αυτούς τους προορισμούς; Ήξερε για το νομό ή ήρθε σε επαφή με τους Δήμους ή τοπικούς φορείς και ζήτησε στοιχεία και πληροφορίες; Μίλησε άραγε με τους υπεύθυνους του δικού μας Δήμου; Υπάρχουν υπεύθυνοι στο δικό μας Δήμο;
Αν όντως υπήρξε επικοινωνία και ενημερώθηκε ο συντάκτης του εντύπου, αλλά επέλεξε για οποιονδήποτε λόγο να εξαιρέσει τη Νιγρίτα και τη Βισαλτία από το ταξίδι του, έχει καλώς. Τι γίνεται όμως αν δε γνώριζε τίποτα για την περιοχή μας; Για αυτόν, το πολύ πολύ να πούμε ότι έκανε τη δουλειά του πλημμελώς. Όμως σε μας αναλογούν μεγαλύτερες ευθύνες, καθώς η φθίνουσα πορεία του τόπου οφείλεται κατεξοχήν στην αδυναμία των Δημοτικών Αρχών να προβάλλουν τον τόπο. Να ασκήσουν μια «επιθετική» πολιτική προώθησης της περιοχής και του πολιτισμού. Να βομβαρδίζουν με φυλλάδια, με emails, με προσκλήσεις για ημερίδες (πού είναι η συνέχεια των ιστορικών δύο Συμποσίων;) όλες τις πανελλαδικής κυκλοφορίας εφημερίδες και σχετικά περιοδικά, αφού πρώτα μεριμνήσουν για μια επαγγελματική, δηλαδή υψηλού επιπέδου και ποιότητας, οργάνωση και προβολή των τουριστικών πλεονεκτημάτων. Όλο όμως αυτό το εγχείρημα προϋποθέτει ανθρώπους με έμπνευση, θέληση, χρήμα και όραμα.
Δυστυχώς η πορεία της πόλης φαίνεται μη αναστρέψιμη. Γυρίζοντας πίσω στην τελευταία εικοσαετία τολμώ να πω ότι ο αργός πολιτισμικός θάνατος της Νιγρίτας αποτελεί τη συνισταμένη τριών άλλων επιμέρους κηδειών: του εργοστασίου εμφιαλώσεως, του ξενοδοχείου «Γερακίνα» και της Π.Ε.Ν. Φυτοζωεί, αν δεν έκλεισε κιόλας, το τριτοκοσμικό Υδροθεραπευτήριο, στέρεψαν και οι πηγές (;), άσε πια εκείνα τα ερείπια των δημοτικών θερμοκηπίων. Όλα αυτά, αποτελούσαν οχήματα διάδοσης της Νιγρίτας στο πανελλήνιο και πόλους έλξης. Όπου όμως έβαλε το χέρι ο Δήμος (άρχοντες και αρχόμενοι) σε αυτά τα χρόνια, το χρυσάφι μετατράπηκε σε…ζωικό λίπασμα.
Τι να δείξουμε στον κ. Κιούση;
Η μόνη ελπίδα – δυστυχώς – και εδώ, είναι οι τεχνοκράτες. Η ρομαντική αντίληψη περί δυναμικής του Δήμου ή των δημοτών έχει στην πράξη ακυρωθεί. Φαίνεται πλέον ξεκάθαρα ότι μόνο ιδιώτες επαγγελματίες του είδους, δοκιμασμένοι και πετυχημένοι στο χώρο και όχι τσαρλατάνοι – με το αναγκαίο, εννοείται, προσωπικό όφελος – μπορούν να αναστήσουν το θέμα Τουρισμός – Πολιτισμός στη Βισαλτία. Αλλιώς θα μείνουμε μόνο με τα χορευτικά των Συλλόγων και τα Γερακίνεια. Δηλαδή, μια κουκίδα μόνο στο χάρτη των κυριακάτικων εντύπων…


http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr

ΕΧΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΑΤΡΙΔΑ; (07 10 2011)

Οι προκλητικές αντιθέσεις εν καιρώ κρίσεως.

Μια βόλτα στην αγορά, δυο τρεις κουβέντες με μαγαζάτορες, αρκεί για να καταλάβεις ότι η κρίση – έστω και όχι στην ακραία έκφανσή της – είναι πλέον εδώ. Τα παλιά τεφτέρια ξεσκονίζονται και ξαναβγαίνουν στο προσκήνιο, τα εμβληματικά κάδρα «ο πωλών τοις μετρητοίς/ ο πωλών επί πιστώσει» με τον καλοθρεμμένο σε έντονη αντίθεση με τον χρεοκοπημένο ξανακρεμιούνται σε εμφανή σημεία. Αυτή η αντίθεση όμως, εκτός από δείκτης επαγγελματικής τακτικής είναι και η καλύτερη αποτύπωση των άκρων που δημιουργούνται σε περιόδους κρίσης: η μεσαία τάξη καταργείται και έχουμε την πόλωση ανάμεσα στους λίγους πλούσιους και τους πολλούς φτωχούς.



Στην επαρχία ομολογουμένως οι κρίσεις πάντοτε γινόταν λιγότερο αισθητές. Περνούσαν ξώφαλτσα. Τους κραδασμούς απορροφούσε συνήθως η μικρή οικογενειακή παραγωγή (μπαξέδες, οικόσιτα) και η αλληλεγγύη συγγενών, γειτόνων ή φίλων. Στις πόλεις τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. Μέσα στο καλοκαίρι έτυχε να βρεθώ στα Λαδάδικα στη Θεσσαλονίκη. Ανοιχτός καιρός, τα εστιατόρια στην πλατεία γεμάτα. Σε διπλανό παγκάκι καθόταν ένας κύριος, αξιοπρεπής εμφανισιακά, όχι κουρελής. Σε μια στιγμή, μόλις μια παρέα από ένα κοντινό τραπέζι φεύγει, ορμάει και γραπώνει τα κομμάτια κρέας που έμειναν, πριν προλάβει να τα μαζέψει ο σερβιτόρος, κι επιστρέφει στο παγκάκι να τα ξεκοκαλίσει. Αυτό στα χωριά δεν το έχουμε δει, και μάλλον δεν θα το δούμε, αλλά δεν παίρνω κι όρκο.
Μέσα όμως σε αυτές τις συνθήκες της οικονομικής ύφεσης, που άλλος πολύ, άλλος λιγότερο, τις βιώνουμε όλοι, γινόμαστε μάρτυρες εντελώς αντιφατικών φαινομένων, που ενταγμένα σε αυτές, φαντάζουν ως και εξωγήινα. Ανοίγουμε την Κυριακή το ένθετο των μικρών αγγελιών μεγάλης αθηναϊκής εφημερίδας και διαβάζουμε, π.χ., για ενοικίαση διαμερίσματος στο Λονδίνο (;) με τέσσερις-πέντε χιλιάδες ευρώ ενοίκιο το μήνα! Ή, για το πόσο πάει το τετραγωνικό σε Μύκονο, Σαντορίνη και κάποιες περιοχές της Αθήνας και χάνεις τη γη κάτω απ’ τα πόδια σου.
Στο Λονδίνο το διαμέρισμα, αλλά η αγγελία απευθύνεται σε Έλληνες. Σε ποιους Έλληνες; Αυτούς που – κατά τον Τσίπρα - επένδυσαν τις οικονομίες τους σε ακίνητα στο δεύτερο ακριβότερο εμπορικό δρόμο του Λονδίνου και εκνευρίζονται οι Άγγλοι που οι τιμές κρατιούνται υψηλά λόγω των… Ελλήνων! Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι υπάρχουν όχι μόνο αυτοί που ζητάν τόσα λεφτά, αλλά και κάποιοι που θα τα δώσουν. Πολλοί από αυτούς τους κατέχοντες, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν την περιουσία τους από πιθανή πτώχευση της Ελλάδας, έσπευσαν να φυγαδεύσουν τα χρήματά τους στην ασφάλεια του εξωτερικού, μόλις ήρθαν τα πρώτα σύννεφα.
Και καλά έκαναν, θα μου πείτε. Δικά τους είναι, κι εσύ τα ίδια θα έκανες στη θέση τους. Κι αυτή όμως η κίνηση δείχνει τη γενικότερη έκπτωση στις αξίες του Έλληνα, από τον πιο φτωχό ως τον πιο πλούσιο: γιατί έχει πάμπολλα χρόνια να ακουστεί η έκφραση «εθνικός ευεργέτης». Σε πολλές φάσεις της Ιστορίας, το ελληνικό κράτος ορθοποδούσε χάριν στην υλική (και όχι μόνο) στήριξη των επιφανών οικονομικά Ελλήνων. Αυτοί που πλούτιζαν στην Ελλάδα ή στη διασπορά, είχαν τη συνείδηση ότι έπρεπε να βοηθήσουν την πατρίδα τους, όταν το χρειαζόταν. Οι αντίστοιχοι σήμερα νάνοι (συγκρινόμενοι με γίγαντες, όπως ο Μπενάκης, ο Ζάππας και αναρίθμητοι άλλοι) δε χαλαλίζουν ούτε λεπτό (του ευρώ) για την έρμη πατρίδα η οποία τους πλούτισε.
Αυτή η αντιφατικότητα στο νεοελληνικό οικονομικό – αλλά και νοοτροπίας – τοπίο θυμίζει την κατάσταση που επικράτησε στην Αθήνα για λίγο καιρό μετά την αποχώρηση των Γερμανών και μέχρι τα Δεκεμβριανά, το 1944. Σε μια Ελλάδα που μόλις βγαίνει από την κατοχή, σε μια Ελλάδα του υπερπληθωρισμού που σε λίγο θα συρθεί σε ντροπιαστικό εμφύλιο, τι συμβαίνει; Αυτοί που είχαν (όπως και σήμερα) τα λεφτά τους στην Ελβετία, τα φέρνουν λίγα λίγα (φοβούνται ακόμη), ίσα ίσα για να μπορούν να οργανώνουν πάρτυ και δεξιώσεις στο Κολωνάκι, προς τιμήν της απελευθέρωσης και των απελευθερωτών Άγγλων!
Γράφει ο Βασίλης Ραφαηλίδης: « Αυτές τις μέρες γίνεται χαμός στο Κολωνάκι. Είναι τόσα πολλά τα πάρτυ που γίνονται κάθε βράδυ, που ο Άγγλος πρεσβευτής Ρέτζιναλντ Λίπερ δίνει διαταγή στους Άγγλους αξιωματικούς και στρατιώτες να αποφεύγουν τα συχνά πάρτυ, διότι εδώ ήρθαν για δουλειά και όχι για να χορεύουν με τις όμορφες και καλοζωισμένες αστές του Κολωνακίου, που ούτε κατάλαβαν την κατοχή. Τα βόλευαν καλά με τους Γερμανούς, τώρα τα βολεύουν καλά με τους Άγγλους, αργότερα θα τα βολέψουν καλά με τους Αμερικανούς. Και στο μέλλον θα τα βολέψουν καλά, πιθανόν και με τους Τούρκους. Κατά τα άλλα, η «εθνική αστική τάξη» παραμένει τάξη, όμως δύσκολα θα τη χαρακτήριζε κανείς εθνική. Άλλωστε, ο πατριωτισμός είναι κάτι που έτσι κι αλλιώς αφορά μόνο το πόπολο. Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα. Προς το παρόν πάντως, οι Έλληνες αστοί δεν πρέπει να προκαλούν τους πεινασμένους Έλληνες, λέει ο Λίπερ, και απαγορεύει τα συχνά πάρτυ». [ΙΣΤΟΡΙΑ (κωμικοτραγική) ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 1830-1974, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου].


Ο Ρέτζιναλντ Λίπερ





Ας είναι προσεκτικοί λοιπόν όταν θα έρθει η ώρα της επιστροφής. Σήμερα βεβαίως δεν υπάρχει Λίπερ, μιας και είμεθα ανεξάρτητον κράτος, που αποφασίζομεν από μόνοι μας για το παρόν και το μέλλον μας. Μάλλον δυστυχώς, γιατί αν δεν ήταν κι αυτός να τους βάλει φραγμούς, ποιος ξέρει που θα έφταναν!

Τι; Ενδημούν και σήμερα άλλοι Λίπερ;


http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr

ΓΕΡΑΚΙΝΕΙΑ 2011

Τα υπέρ και τα κατά της φετινής διοργάνωσης

Αφού λοιπόν τελειώσαμε με τα σχολικά μας και τις συναντήσεις μας, καιρός να πούμε λίγα λόγια για τα φετινά Γερακίνεια, να ζυγίσουμε τα συν και τα πλην, να κάνουμε έναν μίνι απολογισμό:



+ Ευφυής η ιδέα να χορέψουν την ίδια μέρα όλοι οι σύλλογοι της Βισαλτίας. Εκτός από το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, πρέπει να προσμετρήσουμε την παρουσία των συγγενών και φίλων των χορευτών, που αθροιστικά γέμισαν την πλατεία.
+ Επιλογή Λέκκα: καταξιωμένος τραγουδιστής στο γνήσιο λαϊκό (όχι σκυλάδικο).
+ Αφοί Διονυσίου: οι μαρτυρίες ανθρώπων που γνώρισαν και έζησαν τον Στράτο Διονυσίου κάθε άλλο παρά υποστηρίζουν και πιστοποιούν την μεγάλη του αγάπη για τη Νιγρίτα (η φτώχεια και η προσφυγιά δεν είναι και ό, τι καλύτερο για όλους – πόσο μάλλον για τους Νιγριτινούς που τότε μάλλον τον περιφρονούσαν). Άλλωστε νομίζω (δεν είμαι σίγουρος) ότι και ο ίδιος ο Στράτος αναγνώριζε ως τόπο καταγωγής του τη Θεσσαλονίκη (ο Σαλονικιός). Παρ’ όλα αυτά, ήταν μια πολύ καλή βραδιά. Οι γιοί του ευτυχώς δεν μας είπαν δικά τους τραγούδια αλλά του πατέρα τους και η χροιά της φωνής τους, ιδίως του μικρού, μπόρεσε να αποδώσει θαυμάσια τα μεγάλα λαϊκά του Στράτου.
+ Πέννυ Λιάτσα: αποκάλυψη η θεαματική βελτίωση των φωνητικών ικανοτήτων ενός κοριτσιού από τη Νιγρίτα, που μπόρεσε να σταθεί δίπλα στον Άγγελο και το Στέλιο Διονυσίου. Μακάρι να σταδιοδρομήσει.
+ Όλες οι εκδηλώσεις έγιναν στο κέντρο της Νιγρίτας και μόνο εκεί, και μάλιστα όλες χωρίς αντίτιμο.
+ Τα περίπτερα που έστησαν οι τοπικοί σύλλογοι και φορείς. Ανεξάρτητα από την οικονομικό αποτέλεσμα, έκαναν γνωστά σε όλους, ντόπιους και ξένους τα στοιχεία που τους χαρακτηρίζουν, το αντικείμενο με το οποίο ασχολούνται, τα προϊόντα τους.
+ Τα ξένα χορευτικά από Ουκρανία και Μολδαβία που χόρεψαν στο πηγάδι της Γερακίνας την Κυριακή το απόγευμα. Είχαμε καιρό να δούμε στα Γερακίνεια συλλόγους από το εξωτερικό, να θαυμάσουμε έναν ξένο, διαφορετικό πολιτισμό και θύμισε παλιότερες εκδηλώσεις.




Ας μετρήσουμε τώρα και τα αρνητικά:

- Ήχος Λέκκα: μικροφωνισμοί και πολύ χαμηλή ένταση, ίσως και λόγω βροχής. Αν προσθέσουμε και την υπνηλία που φέρνουν σε πολλούς τα τραγούδια του Χατζιδάκι, λίγο έλλειψε μερικοί να γείρουν στις καρέκλες τους…
- Έντυπο πρόγραμμα των εκδηλώσεων: γεμάτο ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, η βιτρίνα των εκδηλώσεων στον κόσμο. Ας είναι πιο προσεκτικοί οι υπεύθυνοι αυτού του τομέα, για να μην εκτιθέμεθα παρά έξω, μιας και μιλάμε για εκδηλώσεις πολιτισμού. Μη μας περνάν και για αγράμματους…
- Χορευτικά Ουκρανίας και Μολδαβίας: παραβλέπω τις επιτηδευμένες χορογραφίες. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι σε ένα λαϊκό, παραδοσιακό γλέντι στις πατρίδες τους θα χορεύουν με τέτοιο «θεατρικό» τρόπο. Όμως, ρε παιδιά, μη μπλέκετε τα πολιτισμικά στοιχεία διαφορετικών λαών, τα υβρίδια δεν δίνουν πάντα το καλύτερο αποτέλεσμα. Αναγνωρίζω βέβαια, ότι οι άνθρωποι ήθελαν να μας ευχαριστήσουν, να μας τιμήσουν, χορεύοντας ελληνικούς χορούς, αλλά το αποτέλεσμα έκανε πολλούς να φρικάρουν: συρτάκι με τσακίσματα όλων των κλειδώσεων του σώματος, μοιάζοντας με τους δικούς τους χορούς, δεν είναι συρτάκι, αλλά κάτι άλλο, μάλλον τραγελαφικό.




Συμπερασματικά, τα συν βγαίνουν περισσότερα από τα πλην. Ο κόσμος ευχαριστήθηκε, ήταν σε γενικές γραμμές πολύς, άρα μπορούμε νομίζω να τα θεωρήσουμε τα φετινά Γερακίνεια πετυχημένα. Και του χρόνου καλύτερα.