ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΛΟΜΕΝΟΥΣ (μέρος γ’)(05 11 2010)

Μαθήματα πολιτικής τέχνης από τους μάστορες του είδους: οι Λοκροί του Δημοσθένη.

Ήγγικεν η ώρα, τα ψέμματα τελείωσαν. Μεθαύριο η κάλπη θα αναδείξει το καινούργιο επιτελείο του Δήμου μας. Οπότε και τα μαθήματα προς τους υποψηφίους τελειώνουν σήμερα.
Θέλουμε να λέμε ότι ζούμε σε μια πολιτεία ευνομούμενη. Αυτό το «ευνομούμενη» μπορεί να ερμηνευτεί με δύο τρόπους: μια πολιτεία που έχει καλούς νόμους ή μια πολιτεία που οι νόμοι της εφαρμόζονται καλώς. Άλλο πράγμα το να έχουν θεσπιστεί νόμοι ικανοί να στηρίξουν τον τόπο και άλλο πράγμα οι υπηρέτες των νόμων (δικαστική, πολιτική εξουσία) να τους εφαρμόζει όπως πρέπει: χωρίς διακρίσεις, με τον ίδιο τρόπο για όλους τους πολίτες.
Μπροστά στους νόμους (η Δικαιοσύνη είναι τυφλή) δεν υπάρχει βασιλεύς ή στρατιώτης, ή πλούσιος ή πένης. Άρα γίνεται κατανοητό ότι το ιδανικότερο είναι και να έχουμε και να εφαρμόζουμε σωστά καλούς νόμους. Κι όταν ειδικεύσουμε σε τοπικό επίπεδο, γίνεται αντιληπτό ότι νόμοι είναι και οι εκάστοτε αποφάσεις που θα κληθεί να λάβει το δημοτικό συμβούλιο.
Πώς κρίνεται ικανός κάποιος για να νομοθετήσει, να πάρει αποφάσεις; Πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι ο Δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο θα θεσμοθετήσουν προς όφελος του τόπου, θα πάρουν τις α’ ή τις β’ αποφάσεις για το τάδε ή το δείνα θέμα; Συνεδριάζουν π.χ., για τον πεζόδρομο, για τη διευθέτηση του κυκλοφοριακού χάους, για την οικονομική διαχείριση: θα πάρουμε άλλο δάνειο, από ποιον, πώς θα ξεχρεώσουμε ως Δήμος; Σε κάθε θέμα ανοίγονται διάφορες διέξοδοι – τρόποι αντιμετώπισης των προβλημάτων. Ποια απόφαση θα είναι η καλύτερη, θα αποφασίσουμε με σωφροσύνη, με ενδελεχή μελέτη, με ζύγισμα όσων παραγόντων εμπίπτουν στο πεδίο αντίληψής μας, με γνώμονα το κοινό συμφέρον, δίχως κομματικές ή εγωιστικές αγκυλώσεις; Ή θα ψηφίσουμε ελαφρά τη καρδία, χωρίς να μας πολυνοιάζει, αφού ακολουθούμε τις οποιεσδήποτε κομματικές, παραταξιακές ή ατομικές γραμμές;
Πώς θα εξασφαλιστεί η λυσιτελέστερη απόφαση/νομοθέτηση για το κοινό; Την απάντηση θα μας τη δώσει ο Δημοσθένης, μέσα από το λόγο του «Κατά Τιμοκράτους» στα εδάφια 139-140: « Βούλομαι δ' ὑμῖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἐν Λοκροῖς ὡς νομοθετοῦσι διηγήσασθαι• οὐδὲν γὰρ χείρους ἔσεσθε παράδειγμά τι ἀκηκοότες, ἄλλως τε καὶ ᾧ πόλις εὐνομουμένη χρῆται. Ἐκεῖ γὰρ οὕτως οἴονται δεῖν τοῖς πάλαι κειμένοις χρῆσθαι νόμοις καὶ τὰ πάτρια περιστέλλειν καὶ μὴ πρὸς τὰς βουλήσεις μηδὲ πρὸς τὰς διαδύσεις τῶν ἀδικημάτων νομοθετεῖσθαι, ὥστ' ἄν τις βούληται νόμον καινὸν τιθέναι, ἐν βρόχῳ τὸν τράχηλον ἔχων νομοθετεῖ, καὶ ἐὰν μὲν δόξῃ καλὸς καὶ χρήσιμος εἶναι ὁ νόμος, ζῇ ὁ τιθεὶς καὶ ἀπέρχεται, εἰ δὲ μή, τέθνηκεν ἐπισπασθέντος τοῦ βρόχου. [140] Καὶ γάρ τοι καινοὺς μὲν οὐ τολμῶσι τίθεσθαι, τοῖς δὲ πάλαι κειμένοις ἀκριβῶς χρῶνται. Καὶ ἐν πολλοῖς δὲ πάνυ ἔτεσιν, ὦ ἄνδρες δικασταί, εἷς λέγεται παρ' αὐτοῖς νόμος καινὸς τεθῆναι».
Ο Δημοσθένης αναφέρει ως παράδειγμα την ευνομούμενη (όπως η δικιά μας) πολιτεία των Λοκρών. Εκεί λοιπόν οι άνθρωποι για να είναι βέβαιοι ότι η απόφαση που θα παρθεί θα είναι η βέλτιστη, τι σκέφτηκαν; Όρισαν αυτός που θα θελήσει να νομοθετήσει, να προτείνει κάτι καινούργιο (π.χ. η Αθανασίου Αργυρού να γίνει πεζόδρομος!) να το κάνει αυτό αφού πρώτα του περάσουν μια θηλειά στο λαιμό! Και αν φανεί στο λαό καλός και χρήσιμος ο νόμος, να του βγάζουν τη θηλειά και να αποχωρεί. Αν όμως κρίνει ο πολίτης ότι η πρόταση δεν είναι ωφέλιμη, τότε τραβάνε το σκοινί και οι επόμενες προτάσεις του τολμητία θα γίνουν στον άλλο κόσμο!
Ποιος θα αποπειραθεί να κάνει καινούργια πρόταση για πλάκα; Ποιος θα έχει την εντύπωση ότι η διαχείριση του Δήμου είναι παιχνιδάκι χωρίς συνέπειες; Στους Λοκρούς πάντως δεν το επιχείρησαν και πολλοί. Τηρούσαν τους πατροπαράδοτους νόμους και μόνο ένας καινούργιος θεσπίστηκε κατά τη διάρκεια πολλών ετών.
Φυσικά πρέπει να ξεκαθαρίσω ότι δεν μπορούμε να κρίνουμε το σήμερα με βάση δεδομένα αιώνων πριν. Ούτε είμαι σύμφωνος καν με τη θανατική ποινή. Και η ίδια αυτή η διαδικασία στους Λοκρούς έχει πολλά τρωτά, όπως π.χ. πώς θα αλλάξει μια κατάσταση που έχει παραδοθεί αλλά έχει πλέον καταντήσει προβληματική, αν κανένας δεν έχει τα κότσια να προτείνει λύσεις. Και γενικά, οι οδηγίες αυτές προς ναυτιλλομένους έχουν και μια γερή δόση χιούμορ.
Όμως μπορούμε να αποκομίσουμε από αυτό το παράδειγμα το μήνυμα ότι το να κρατάς στα χέρια σου τις τύχες ενός Δήμου δεν είναι απλό πράγμα και δεν πρέπει να το αντιμετωπίζουμε επιφανειακά. Εφόσον ο λαός σε προτίμησε, οφείλεις να παραδώσεις στον επόμενο μετά από τέσσερα χρόνια τον Δήμο σε καλύτερη κατάσταση. Κι ακόμα, να ξέρουμε ότι δεν πρέπει να υπάρχει ατιμωρησία για τους δημόσιους άρχοντες ή τους υπαλλήλους τους, όταν δεν φέρουν εις πέρας το έργο τους με ακεραιότητα, αλλά καταγραφούν ατασθαλίες οικονομικές ή ηθικές. Και εννοώ ποινική ατιμωρησία, για να έχουν το νου τους.
Αυτά λοιπόν από μένα, αγαπητοί υποψήφιοι. Εύχομαι οι προαιώνιες συμβουλές των μεγάλων δασκάλων να αφήσουν ένα ίχνος στη συνείδησή σας και να πολιτευτείτε ολόκαρδα προς το συμφέρον του τόπου. Να βάλετε όλες σας τις δυνάμεις για να αφήσετε έργο στον τόπο, να δημιουργήσετε, να εξελίξετε, να πρωτοπορείτε, να είστε εμπνευσμένοι. Καλή τύχη…
http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr


▓▓ μικρα ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΑΡΙΑ ▓▓


 Πεζόδρομος Κρύας, Λιβαδειά. Στη Νιγρίτα, πότε;


 Καλά ρε παιδιά εκεί στη ΔΕΥΑΝ, τι είναι αυτά τα καινούργια κόλπα; Να έρχονται μαζί, στον ίδιο φάκελλο, οι λογαριασμοί νερού β’ και γ’ τριμήνου και σε αυτόν του γ’ τριμήνου να συμπεριλαμβάνεται και το ποσό του β’, ως προηγούμενο υπόλοιπο! Τα παίρνει λοιπόν κάποιος βιαστικός, κάποιος απρόσεκτος, κάποιος ηλικιωμένος και πάει να τα πληρώσει και τα δύο χαρτιά. Επαφίεται λοιπόν στην ακεραιότητα του υπαλλήλου ταμία να ενημερώσει τον πολίτη ότι δε χρειάζεται να πληρώσει το ένα χαρτί, γιατί το ποσό του προστίθεται στο άλλο! Κι αν ο υπάλληλος είναι πονηρός και τσεπώσει τη διαφορά; Τρέχα γύρευε τότε. Ποιος ο λόγος να τυπώνεται ξεχωριστό χαρτί για το β’ τρίμηνο και να αποστέλλεται στον κόσμο μαζί με το γ’. Βάλτε τα και τα δυο τρίμηνα σε ένα χαρτί ή μην συμψηφίζετε τα δυο ποσά στο δεύτερο χαρτί. Απλά είναι τα πράγματα, μην τα μπερδεύετε και μπερδεύετε τον κόσμο…


 Αφόρητη έχει γίνει η κατάσταση στην Ηρώων, μπροστά από το Δημαρχείο, παρά τις νέες ρυθμίσεις κυκλοφορίας. Τα αυτοκίνητα συνεχίζουν να παρκάρουν δεξιά και αριστερά, παρά τις απαγορευτικές πινακίδες, και ο δρόμος καταντάει μονόδρομος, ενώ δεν είναι. Συχνά λοιπόν ανταμώνονται αυτοκίνητα που δεν χωρούν να περάσουν και δημιουργείται κομφούζιο. Και το νιγριτινό παράδοξο είναι ότι λίγα μέτρα πιο πέρα, πίσω από τη Δημαρχία, υπάρχει πάρκινγκ! Προτιμάμε όμως να παρανομήσουμε και να εμποδίζουμε την κυκλοφορία για να παρκάρουμε ακριβώς μπροστά στη δουλειά μας, παρά να πάμε το αμάξι μας λίγα μέτρα πιο κάτω και να περπατήσουμε…

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΛΟΜΕΝΟΥΣ (μέρος β’) (29 10 2010)

Μαθήματα πολιτικής τέχνης από τους μάστορες του είδους: ο Μέγας Αλέξανδρος του Αρριανού.

Θαυμάσαμε την προηγούμενη βδομάδα τα χαρίσματα του σπαρτιάτη ναυάρχου Τελευτία, όπως τα κατέγραψε ο ιστορικός Ξενοφώντας. Μέχρι τις εκλογές θα παρακολουθήσουμε κι άλλα μαθήματα, προϊούσης σκληρότητας για τους υποψήφιους (δημοτικούς) άρχοντες. Το δεύτερο μάθημα προέρχεται από το έργο του Αρριανού «Αλεξάνδρου ανάβασις» (βιβλίο 7, 9). Σε γενικές γραμμές είναι σχετικό με το προηγούμενο, με μία όμως διαφορά: πρωταγωνιστής εδώ δεν είναι ένας απλός αξιωματούχος, όπως ήταν ο Τελευτίας, αλλά ο ίδιος ο βασιλιάς, ο Μέγας Αλέξανδρος.
Γίνεται επομένως αντιληπτό ότι η συμπεριφορά του ανώτατου άρχοντα, του ηγεμόνα που έγραψε ιστορία με την πορεία του προς ανατολάς, βαραίνει ακόμα περισσότερο, αποτελεί πολύ ενδεικτικότερο παράδειγμα των γνωρισμάτων ενός αληθινού ηγέτη.
Ο λόγος του Αλέξανδρου που θα δούμε εκφωνήθηκε το καλοκαίρι του 324 π.Χ. στην πόλη Ώπη στις όχθες του Τίγρη ποταμού. Αφού κατέστειλε μια στάση των Μακεδόνων που ήθελαν να επιστρέψουν στην πατρίδα (εκτελώντας τους πρωταίτιους – κανείς δεν είναι τέλειος!), προσπαθεί να θυμίσει στους στρατιώτες του πόσα έκαναν για αυτούς ο ίδιος και ο πατέρας του Φίλιππος. Ας δούμε το απόσπασμα που αναφέρεται στη δικιά του συμβολή:
« […] ὃς παραλαβὼν παρὰ τοῦ πατρὸς χρυσᾶ μὲν καὶ ἀργυρᾶ ἐκπώματα ὀλίγα͵ τάλαντα δὲ οὐδὲ ἑξήκοντα ἐν τοῖςθησαυροῖς͵ χρεῶν δὲ ὀφειλόμενα ὑπὸ Φιλίππου ἐς πεντακόσια τάλαντα͵ δανεισάμενος ἐπὶ τούτοις αὐτὸς ἄλλα ὀκτακόσια ὁρμηθεὶς ἐκ τῆς χώρας τῆς γε οὐδὲ ὑμᾶς αὐτοὺς βοσκούσης καλῶς εὐθὺς μὲν τοῦ Ἑλλησπόντου ὑμῖν τὸν πόρον θαλασσοκρατούντων ἐν τῷ τότε Περσῶν ἀνεπέτασα• κρατήσας δὲ τῇ ἵππῳ τοὺςσατράπας τοὺς Δαρείου τήν τε Ἰωνίαν πᾶσαν τῇ ὑμετέρᾳ ἀρχῇ προσέθηκα καὶ τὴν Αἰολίδα πᾶσαν καὶ Φρύγας ἀμφοτέρους καὶ Λυδούς͵ καὶ Μίλητον εἷλον πολιορκίᾳ• τὰ δὲ ἄλλα πάντα ἑκόντα προσχωρήσαντα λαβὼν ὑμῖν καρποῦσθαι ἔδωκα• καὶ τὰ ἐξ Αἰγύπτου καὶ Κυρήνης ἀγαθά͵ ὅσα ἀμαχεὶ ἐκτησάμην͵ ὑμῖν ἔρχεται͵ ἥ τε κοίλη Συρία καὶ ἡ Παλαιστίνη καὶ ἡ μέση τῶν ποταμῶν ὑμέτερον κτῆμά εἰσι͵ καὶ Βαβυλὼν καὶ Βάκτρα καὶ Σοῦσα ὑμέτερα͵ καὶ ὁ Λυδῶν πλοῦτος καὶ οἱ Περσῶν θησαυροὶ καὶ τὰ Ἰνδῶν ἀγαθὰ καὶ ἡ ἔξω θάλασσα ὑμέτερα• ὑμεῖς σατράπαι͵ ὑμεῖς στρατηγοί͵ ὑμεῖς ταξιάρχαι. ὡς ἔμοιγε αὐτῷ τί περίεστιν ἀπὸ τούτων τῶν πόνων ὅτι μὴ αὕτη ἡ πορφύρα καὶ τὸ διάδημα τοῦτο; κέκτημαι δὲ ἰδίᾳ οὐδέν͵ οὐδὲ ἔχει τις ἀποδεῖξαι θησαυροὺς ἐμοὺς ὅτι μὴ ταῦτα͵ ὑμέτερα κτήματα ἢ ὅσα ἕνεκα ὑμῶν φυλάττεται. ἐπεὶ οὐδὲ ἔστιν ἰδίᾳ μοι ἐς ὅ τι φυλάξω αὐτούς͵ σιτουμένῳ ταετὰ αὐτὰ ὑμῖν σιτία καὶ ὕπνον τὸν αὐτὸν αἱρουμένῳ• καίτοι οὐδὲ σιτία ἐμοὶ δοκῶ τὰ αὐτὰ τοῖς τρυφῶσιν ὑμῶν σιτεῖσθαι• προαγρυπνῶν δὲ ὑμῶν οἶδα͵ ὡς καθεύδειν ἔχοιτε ὑμεῖς».
Να λοιπόν ο βασιλιάς και αρχιστράτηγος των Μακεδόνων. Μια προσωπικότητα που η Ιστορία μπορεί να του προσάψει πολλά, όμως αναμφισβήτητα έχει αναδειχτεί ηγέτης μοναδικός. Σαν τις μέλισσες λοιπόν κι εμείς, που συλλέγουν επιλεκτικά το καλύτερο από τον ανθό, έτσι θα κρατήσουμε τα θετικά στοιχεία και θα απορρίψουμε τα τρωτά, πλάθοντας το υπόδειγμα ενός ιδανικού άρχοντα.
Πρώτα πρώτα αναφέρεται στην κληρονομιά από τον πατέρα του, της οποίας η αξία ήταν μηδαμινή. Αυτός όμως, με έξτρα δάνειο, κατάφερε να την πολλαπλασιάσει προσαρτώντας στη Μακεδονία πολλές άλλες χώρες. Έτσι και σήμερα, δεν πρέπει να γογγύζουμε για την κληρονομιά των προκατόχων μας. Με συνετή διαχείριση, ανοιχτά μυαλά και σωστές επενδυτικές κινήσεις, οφείλουμε να αυγατίσουμε τη δημόσια περιουσία του τόπου και όχι την προσωπική μας, βουλιάζοντας τον τόπο στα χρέη.
Στη συνέχεια τονίζει ο Αλέξανδρος ότι όλες τις κατακτήσεις τις έδωσε στους πολίτες του να τις εκμεταλλευτούν. Όλα τα πλούτη, τους θησαυρούς, τα αγαθά της ανατολής έγιναν κτήμα όχι δικό του, αλλά των Μακεδόνων. Τα αξιώματα μοιράστηκαν στο λαό του, στους στρατιώτες του. Εμφαντικά μάλιστα λέει ότι στον ίδιο δεν μένει παρά η πορφύρα και το διάδημα, τα σύμβολα δηλαδή της εξουσίας. Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι από τα κέρδη του Δήμου, ο άρχοντας δεν καρπώνεται τίποτα, δεν του ανήκει τίποτα το υλικό. Όλα ανήκουν στο κοινό των συμπολιτών ή φυλάσσονται για αυτό.
Και μάλιστα υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει καν λόγος για να έχει περιουσία, αφού τρώει τα ίδια με τους στρατιώτες και κοιμάται όπως κι εκείνοι. Έχουμε κι εδώ – όπως και με τον Τελευτία – έναν ηγέτη που υιοθετεί τον δύσκολο τρόπο διαβίωσης των ανδρών του, ουτωσώστε να κερδίσει την εύνοιά τους και τον σεβασμό. Και αυτό γίνεται ακόμα πιο ενδιαφέρον, όταν μερικοί από τους στρατιώτες ζουν μέσα στη χλιδή, δηλαδή απολαμβάνουν περισσότερα υλικά αγαθά και από τον ίδιο τον ηγεμόνα. Παρουσιάζεται λοιπόν ξανά ως ιδανικό του άρχοντα το χαρακτηριστικό της εγκράτειας, της ολιγάρκειας, της κατανόησης, ακόμα κι όταν είναι παραδεκτό ότι κάποιοι πολίτες (που δεν τα έχουν) διαβιούν καλύτερα από αυτόν.
Και τέλος, σημειώνεται το άκρον άωτον της αίσθησης ευθύνης του ηγέτη. Ο Αλέξανδρος ξενυχτά για τους άνδρες του, για να μπορούν αυτοί να κοιμούνται. Πώς μπορεί ο συνειδητοποιημένος, αγνός και άδολος άρχοντας να καθεύδει, όταν ο λαός, οι συμπολίτες του τον έχουν ανάγκη; Οφείλει πρωτίστως να εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες για να μπορούν οι δημότες να έχουν ήσυχο ύπνο και μετά να σκεφτεί για τη δική του ανάπαυση.
Πόσο δύσκολα φαντάζουν όλα αυτά σήμερα; Ποιος από τους πολιτικούς άρχοντες είναι διατεθειμένος να υποστεί τέτοιες στερήσεις, να καταδεχτεί να έχει λιγότερα από τον απλό πολίτη, να θυσιάζει τα πάντα; Ελάχιστοι. Για αυτό και το λειτούργημα του πολιτικού έχει απαξιωθεί τόσο πολύ τα τελευταία χρόνια. Όχι μόνο λόγω του τέλους των ιδεολογιών ή της απολιτίκ στάσης ζωής των Ελλήνων. Κυρίως λόγω των αμέτρητων κακών παραδειγμάτων που έχει να παρουσιάσει ο πολιτικός κόσμος από τη μεταπολίτευση και μετά. Και ξέρω ότι είναι δύσκολο, όταν σου δοθεί η εξουσία, να μπορέσεις να κρατήσεις τον εαυτό σου αμόλευτο, να αποκρούσεις όλους τους πειρασμούς που έχουν γίνει κατεστημένο.
«Αρχή άνδρα δείκνυσι», για να γυρίσουμε στους αρχαίους. Στην εξουσία φανερώνεται ο πραγματικός χαρακτήρας του ανθρώπου. Για αυτό κι εμείς, μέσα από αυτό το φροντιστήριο για ηγέτες προσπαθούμε να αναδείξουμε τα στοιχεία εκείνα που θα πρέπει να χαρακτηρίζουν τον άρχοντα, έτσι ώστε να αφήσει έργο και να μνημονεύεται ες αεί. Και το τελευταίο μάθημα θα είναι ακόμα πιο σκληρό…

http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr


▓▓ μικρα ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΑΡΙΑ ▓▓


 Πεζόδρομος Καλάρη, Γιάννενα (μεγάλη ομοιότητα με τον δικό μας, αλλά δεν είναι δικός μας). Στη Νιγρίτα, πότε;


 Κυριακή πρωί στις 11 στο Δημαρχείο μια πολύ σημαντική εκδήλωση με σπουδαίους ομιλητές, μεταξύ των οποίων ο Γιάννης Μπάκας, για τη μετανάστευση των Κρανιωτών Ολύμπου στη Νιγρίτα κατά τον 19ο αιώνα.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΛΟΜΕΝΟΥΣ (μέρος α’)(22 10 2010)

Μαθήματα πολιτικής τέχνης από τους μάστορες του είδους: ο Τελευτίας του Ξενοφώντα.

Στον λίγο καιρό που μας απομένει ως την 7η Νοεμβρίου θα επιχειρήσουμε να καταγράψουμε μερικά μαθήματα πολιτικής τέχνης. Πώς δηλαδή θα πρέπει να συμπεριφέρεται ένας ηγέτης, πώς να λειτουργεί εν γένει το πολιτικό σύστημα. Δάσκαλους για αυτά τα μαθήματα θα προσλάβουμε τους καλύτερους. Και οι καλύτεροι μας έρχονται από την αρχαία ελληνική γραμματεία.
Σήμερα, στο πρώτο μάθημα, θα μελετήσουμε τον Ξενοφώντα. Μέσα από το έργο του «Ελληνικά», θα πάρουμε μαθήματα αληθινού ηγέτη από τον σπαρτιάτη ναύαρχο Τελευτία, τον αδερφό του Αγησίλαου. Αυτόν λοιπόν, τον έστειλαν οι Σπαρτιάτες (388 π.Χ.) να αναλάβει την αρχηγία του ναυτικού τους μετά από ήττα και θάνατο του προκατόχου του Γοργώπα στην Αίγινα από τους Αθηναίους του Χαβρία. Ας παρακολουθήσουμε τον πρώτο λόγο που εκφώνησε στους άνδρες του (βιβλίο Ε, Ι, 14-15):
«Ὦ ἄνδρες στρατιῶται, ἐγὼ χρήματα μὲν οὐκ ἔχων ἥκω: ἐὰν μέντοι θεὸς ἐθέλῃ καὶ ὑμεῖς συμπροθυμῆσθε, πειράσομαι τὰ ἐπιτήδεια ὑμῖν ὡς πλεῖστα πορίζειν. εὖ δ' ἴστε, ἐγὼ ὅταν ὑμῶν ἄρχω, εὔχομαί τε οὐδὲν ἧττον ζῆν ὑμᾶς ἢ καὶ ἐμαυτόν, τά τ' ἐπιτήδεια θαυμάσαιτε μὲν ἂν ἴσως, εἰ φαίην βούλεσθαι ὑμᾶς μᾶλλον ἢ ἐμὲ ἔχειν: ἐγὼ δὲ νὴ τοὺς θεοὺς καὶ δεξαίμην ἂν αὐτὸς μᾶλλον δύο ἡμέρας ἄσιτος ἢ ὑμᾶς μίαν γενέσθαι: ἥ γε μὴν θύρα ἡ ἐμὴ ἀνέῳκτο μὲν δήπου καὶ πρόσθεν εἰσιέναι τῷ δεομένῳ τι ἐμοῦ, ἀνεῴξεται δὲ καὶ νῦν. ὥστε ὅταν ὑμεῖς πλήρη ἔχητε τὰ ἐπιτήδεια, τότε καὶ ἐμὲ ὄψεσθε ἀφθονώτερον διαιτώμενον: ἂν δὲ ἀνεχόμενόν με ὁρᾶτε καὶ ψύχη καὶ θάλπη καὶ ἀγρυπνίαν, οἴεσθε καὶ ὑμεῖς ταῦτα πάντα καρτερεῖν».
Ας δούμε τώρα προσεκτικότερα τα συγκεκριμένα γνωρίσματα που θα πρέπει να χαρακτηρίζουν τον πετυχημένο ηγέτη:
 «ἐγὼ χρήματα μὲν οὐκ ἔχων ἥκω»: ο ηγέτης ήρθε χωρίς χρήματα. Εδώ βέβαια εννοεί ότι η πόλη του τον έστειλε χωρίς οικονομική βοήθεια. Σήμερα δε μας νοιάζει αν ο ηγέτης έρχεται με ή χωρίς χρήματα. Μας νοιάζει πώς φεύγει.
 «εὔχομαί τε οὐδὲν ἧττον ζῆν ὑμᾶς ἢ καὶ ἐμαυτόν»: Ο ηγέτης εύχεται να είναι οι οπλίτες/πολίτες καλύτερα από τον ίδιο, να ζουν καλύτερα. Όχι δηλαδή να κοιτάζουμε τον εαυτούλη μας και τον κύκλο μας να τον έχουμε στα πούπουλα και για τους άλλους αδιαφορία. Πιο συγκεκριμένα:
 «τά τ' ἐπιτήδεια θαυμάσαιτε μὲν ἂν ἴσως, εἰ φαίην βούλεσθαι ὑμᾶς μᾶλλον ἢ ἐμὲ ἔχειν»: προτιμά ο άρχοντας να έχει ο λαός περισσότερα αγαθά, παρά ο ίδιος. Σκοπός δηλαδή της εξουσίας του γίνεται η άνοδος του βιοτικού επιπέδου των πολλών σε τέτοιο σημείο, που να ξεπερνά το βιοτικό επίπεδο το δικό του! Πλήρης αντιστροφή της συνηθισμένης σημερινής κατάστασης, όπως συνάγεται από τις φορολογικές δηλώσεις των δικών μας πολιτικών. Εντάξει, στα τοπικά είναι λίγο καλύτερα τα πράγματα.
 «ἐγὼ δὲ νὴ τοὺς θεοὺς καὶ δεξαίμην ἂν αὐτὸς μᾶλλον δύο ἡμέρας ἄσιτος ἢ ὑμᾶς μίαν γενέσθαι»: η έκφραση «έγινε θυσία» βρίσκει εδώ την εφαρμογή της, καθώς ο ηγέτης θα δεχόταν να μείνει νηστικός δυο μέρες, παρά να μείνουν μία μέρα νηστικοί οι οπλίτες/πολίτες του. Εγκράτεια, παράδειγμα προς μίμηση, αλτρουισμός, ταπεινότητα.
 «ἥ γε μὴν θύρα ἡ ἐμὴ ἀνέῳκτο μὲν δήπου καὶ πρόσθεν εἰσιέναι τῷ δεομένῳ τι ἐμοῦ, ἀνεῴξεται δὲ καὶ νῦν.»: για όποιον ήθελε να ζητήσει κάτι, κάποια βοήθεια, από τον υποψήφιο άρχοντα, η πόρτα του ήταν πάντα ανοιχτή, ακόμα και πριν αναλάβει εξουσίες. Το ίδιο ανοιχτή θα παραμείνει και κατά την περίοδο της θητείας του. Εδώ προσοχή. Ο ηγέτης πρέπει να έχει έναν τρόπο ζωής και συμπεριφοράς πριν ακόμα πάρει στα χέρια του τα ηνία της πόλης. Όχι ξαφνικά, μόλις του δοθεί η αρχή, να μεταμορφωθεί σε φιλόξενο, ανοιχτόκαρδο άνθρωπο, γιατί τότε υποκρύπτεται δόλος. Και πριν και μετά. Ξεκάθαρα πράγματα.
 «ὅταν ὑμεῖς πλήρη ἔχητε τὰ ἐπιτήδεια, τότε καὶ ἐμὲ ὄψεσθε ἀφθονώτερον διαιτώμενον»: όταν και οι πολίτες φτάσουν σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο συνθηκών ζωής, τότε και ο ίδιος ο άρχοντας θα ακολουθήσει και θα περνάει κι αυτός πιο ευχάριστα. Μαζί στη φτώχεια, μαζί και στα πλούτη. Παρασάγγας απέχει αυτό από το «μαζί τα φάγαμε», μιας και οι χορτάτοι φαίνονται…
 «ἂν δὲ ἀνεχόμενόν με ὁρᾶτε καὶ ψύχη καὶ θάλπη καὶ ἀγρυπνίαν, οἴεσθε καὶ ὑμεῖς ταῦτα πάντα καρτερεῖν»: επειδή ο ηγέτης αποτελεί και πρότυπο, οφείλει να δίνει το καλό παράδειγμα. Αν δεν μπορεί να υποφέρει το κρύο και βάζει φουλ το καλοριφέρ όταν οι πολίτες δεν έχουν ούτε για μπετονάκι∙ αν δε μπορεί να υπομείνει τον καύσωνα και δουλεύουν στο φουλ τα αιρ κοντίσιον όταν οι πολίτες δεν έχουν ούτε ανεμιστηράκι∙ αν κοιμάται του καλού καιρού όταν οι πολίτες δεν κλείνουν μάτι από αγωνία για το αύριο∙ τότε πώς περιμένει να τον ακολουθήσουν και να τον στηρίξουν; Αν όμως τα υποφέρει όλα αυτά μαζί τους, τότε και ο λαός θα έχει την επιπλέον ψυχική δύναμη να τα αντέξει και να τα ξεπεράσει.
Αυτός ήταν ο σπαρτιάτης Τελευτίας. Κι επειδή όλοι κρίνονται εκ του αποτελέσματος, μόλις τελείωσε τον λόγο του, οι πολίτες/οπλίτες φώναξαν δυνατά να τους διατάξει ό, τι ήθελε. Κι αν αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως συνέπεια της συναισθηματικής φόρτισης που τους προκάλεσε, να πούμε ότι στη συνέχεια του αγώνα σημείωσε πολλές επιτυχίες εναντίον των Αθηναίων, μέχρι που θανατώθηκε από τα γειτονάκια μας, τους Ολύνθιους στη Χαλκιδική (380 π.Χ.). Αυτό που μένει όμως, είναι ότι με το χαρακτήρα του και τη συμπεριφορά του κέρδισε τους συμπολίτες του και τους έκανε να τον υπηρετούν με ευχαρίστηση και γρηγοράδα («καὶ τοὺς στρατιώτας εἶχεν ἡδέως καὶ ταχέως ὑπηρετοῦντας).
Το επόμενο μάθημα θα είναι πιο σκληρό για τους υποψήφιους άρχοντες…



▓▓ μικρα ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΑΡΙΑ ▓▓


 Πεζόδρομος παραλίας, Φανάρι Ροδόπης. Στη Νιγρίτα, πότε; (όχι, θάλασσα δεν θέλουμε, μην τρομάζετε! Μόνο πεζόδρομο!)

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ (15 10 2010)

Τα έργα που έγιναν, τα έργα που πρέπει να γίνουν και προτάσεις αυτοβελτίωσης της εκάστοτε αρχής.

Όπως είπαμε και την προηγούμενη εβδομάδα, η Κυριακή των δημοτικών εκλογών πλησιάζει και μέχρι τότε η στήλη θα αφιερωθεί σε σχετικά θέματα. Με μεγάλο ενδιαφέρον λοιπόν, έπεσε το βλέμμα μου στο – άψογο αισθητικά - φυλλάδιο που κυκλοφόρησε η νυν δημοτική αρχή, ως έκθεση πεπραγμένων. Το ξεφύλλισα λοιπόν και, πέρα απ’ τα συγχαρητήρια (όχι μόνο για το φυλλάδιο αλλά για τα έργα), έχω να παρατηρήσω τα εξής:
α) Για πολλά απ΄ αυτά τα έργα που καταγράφονται ο πολίτης δεν έχει ιδέα ότι υφίστανται. Λόγου χάρη, το δίκτυο διανομής γεωθερμικής ενέργειας. Και είναι λογικό. Ο χρόνος του καθενός είναι πολύτιμος και λίγος. Και τα μέσα για την ενημέρωση του σε τοπικά ζητήματα μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού: οι τοπικές εφημερίδες, οι συζητήσεις στις ομηγύρεις και ο ίδιος ο Δήμος. Έχω την αίσθηση ότι η Δημοτική Αρχή οφείλει να μεριμνήσει, ώστε η δραστηριότητά της να φτάνει στον πολίτη μέσα από περισσότερους διαύλους. Έτσι, και ο πολίτης θα είναι ενημερωμένος για καθετί τρέχον, και η ίδια η δημοτική αρχή θα καρπώνεται την επιβράβευση, όταν το αξίζει.
Δόξα τω Θεώ, η τεχνολογία παρέχει άφθονα μέσα για την ενημέρωση του πολίτη. Πέρα όμως από το διαδίκτυο, στο οποίο δεν έχουν δυνατότητα πρόσβασης οι μεγαλύτερης ηλικίας, δεν θα ήταν οπισθοδρόμηση η τοποθέτηση του παλιού καλού πίνακα ανακοινώσεων σε κεντρικά σημεία της πόλης ώστε να επιτυγχάνεται ο σκοπός. Φυσικά, δεν εννοώ σιδερένια σκιάχτρα αλλά καλαίσθητους πίνακες ή κάποιο νέας μορφής ηλεκτρονικό μηχάνημα που θα ενημερώνεται άμεσα από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Κι αυτό όλο είναι απαραίτητο και για έναν ακόμη λόγο: τη δυσπιστία, ως ίδιον νιγριτινό χαρακτηριστικό, καθώς και την απροθυμία να δεχτούμε εύκολα και χωρίς φθόνο την οποιαδήποτε επιτυχία του διπλανού μας, ή ακόμα περισσότερο του αντιπάλου μας. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι μιλάμε για έργα που μπορείς να τα δεις και δε χρειάζεται να στο ανακοινώσουν. Ε, δε θα πάω και στο Γεωργουλά να ελέγξω αν όντως υπάρχει αυτό που μοιάζει με μεγάλο τρίφτη ή θερμοσίφωνα δίπλα σε ασβεστωμένη τουαλέτα και να προσδιορίζω τη χρήση του! Ούτε είναι καλό, τέλος πάντων, να πληροφορούμαστε στο τέλος της τετραετίας ότι κάτι σημαντικό δημιουργήθηκε.
β) Το ότι κάποια έργα έγιναν ή ξεκίνησαν να γίνονται είναι το ένα μέρος. Το άλλο είναι κατά πόσο αυτά τα έργα τυγχάνουν τις αμέριστης φροντίδας της δημοτικής αρχής και των αρμοδίων υπηρεσιών της, συντηρούνται κατά πως πρέπει και υπάρχει συνεχής επικοινωνία με τα άτομα ή τους φορείς που τα χρησιμοποιούν, ώστε οι ανάγκες του πολίτη να φτάνουν άμεσα στα αυτιά – και τον προγραμματισμό – των αρχόντων. Λοιπόν, συμβαίνει αυτό; Παίρνω για παράδειγμα τη σελίδα 12 που αναφέρεται στην περίφραξη του 1ου Νηπιαγωγείου και βλέπω ότι κάτι δεν πάει καλά, εκτός αν ως έργο περίφραξης εννοείται μόνο ό,τι φαίνεται από το δρόμο. Τα παλιοσύρματα που περιφράσσουν το πίσω μέρος της αυλής και η επικινδυνότητα να τραυματιστεί κάποιο παιδί ή να βγει έξω και να το ψάχνουν είναι εξίσου σημαντικό ζήτημα.

Δεν θα ήταν δυνατό χαρτί για την εκάστοτε δημοτική αρχή, αν κάθε μήνα ένας σύμβουλος – και γιατί όχι ο/η Δήμαρχος- να επισκέπτεται τα σχολεία και να ρωτάει για τις ανάγκες τους; Δεν πηγαίνουν τα δικά μας παιδιά σ΄ αυτά τα σχολεία; Πάλι θα προβάλλουμε την οικονομική στενότητα και θα αφήσουμε στην ιδιωτική πρωτοβουλία τα αναγκαία έξοδα για την λειτουργία ενός σχολείου; Δεν υποστηρίζω ότι όλα πρέπει να τα περιμένουμε από τους φορείς εξουσίας, αλλά δεν νοείται, π.χ. να πληρώνει το ίδιο το σχολείο ιδιώτες για το κόψιμο των χόρτων, για συντήρηση του συστήματος θέρμανσης ή για μικρομερεμέτια, όταν υπάρχουν ειδικά καταρτισμένοι υπάλληλοι σε δημοτικές υπηρεσίες.
γ) Είπαμε και στο προηγούμενο φύλλο για το αντίθετο στην παιδαγωγική και τη φύση φαινόμενο της τσιμεντοποίησης των αυλών των σχολείων. Πληροφορούμαι τώρα ότι αυτό βαφτίζεται «αναβάθμιση», και μάλιστα - όσον αφορά στο 1ο Δημοτικό Σχολείο – αναβάθμιση με υλικά «ασφαλείας». Άρα, μας ενδιαφέρει να μην τραυματίζονται τα παιδάκια. Τότε τι πείραζε ο συνδυασμός χώμα - χόρτο; Τρε μπανάλ; Και δεύτερο ερώτημα (πιο σημαντικό;): Ο τάπητας ασφαλείας γιατί μπήκε μόνο στο 1ο Δημοτικό και όχι στα άλλα δύο; Με ποια κριτήρια;
δ) Βαρεθήκαμε να βλέπουμε τις μακέτες για την ανάπλαση του κέντρου της Νιγρίτας. Νισάφι! Αν και, μεταξύ μας, πολύ σε πλατεία Ομονοίας φέρνει το σχέδιο, και με όλο το σεβασμό στους καθηγητές του Δημοκρίτειου: τσιμεντοποίηση, μεταμοντέρνα σκίαστρα, ελάχιστο πράσινο, γενικότερα ένα αστικό περιβάλλον μεγαλούπολης που δεν έχει «ψυχή». Όχι βέβαια ότι είμαστε και κανένας παραδοσιακός οικισμός, αλλά έχω την αίσθηση ότι χρειαζόταν μια προσέγγιση περισσότερο «ανθρώπινη». Ίσως βέβαια οι μελετητές να έλαβαν υπόψη τους τις λάμπες που φωτίζουν την Αθανασίου Αργυρού, που φέρνουν πιο πολύ σε αισθητική Εθνικής Οδού και είπαν να συνταιριάξουν το όλο πράγμα…
ε) Το φυλλάδιο απευθύνεται σε Έλληνες ή τουλάχιστον σε ανθρώπους που μιλούν την ελληνική γλώσσα. Δεν μπορεί ο καθένας να ξέρει εκ των προτέρων τι σημαίνει ΓΓΝΓ, ΑΠΕ, ΚΑΠΕ, ΡΑΕ, ΦΟΠ, ΧΑΔΑ, ΣΑΤΑ, ΣΧΟΠ, και άλλα παρόμοια ορνιθοσκαλίσματα που προκαλούν στραμπούληγμα στη γλώσσα και εμπνεύσεις άφθονου γέλιου. Αν και για τα αρκτικόλεξα σηκώνει ολόκληρη στήλη.
Κλείνοντας λοιπόν με αυτές τις παρατηρήσεις, πρέπει να τονίσω ότι γίνονται πάντα με καλοπροαίρετη διάθεση προς την εκάστοτε δημοτική αρχή. Γιατί λένε, ότι καλός φίλος είναι όχι αυτός που σε κολακεύει, αλλά αυτός που σου δείχνει τις αδυναμίες σου, ώστε να βελτιώνεσαι. Αυτός προφανώς είναι και ο ρόλος μιας εφημερίδας, μιας στήλης: όχι το γλείψιμο, αλλά η καλόπιστη κριτική. Άλλωστε, είναι σίγουρο ότι κάθε συγκροτημένος άνθρωπος – πόσω μάλλον κάποιος που ασκεί εξουσία – επιζητά την κριτική, το φανέρωμα των λαθών του, μιας και η αυτοβελτίωση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη του απώτερου στόχου, την παραγωγής δηλαδή αληθινού και χρήσιμου έργου.


http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr


▓▓ μικρα ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΑΡΙΑ ▓▓


 Κεντρικός πεζόδρομος, Κομοτηνή (φωτογραφία Στ. Βογιατζή). Στη Νιγρίτα, πότε;

ΤΑ ΤΡΙΑ ΒΑΡΙΔΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ (08 10 2010)

Οι «γραμμές» της τοπικής εξουσίας
και οι ελπίδα για τον τόπο.

Σε καθαρή προεκλογική περίοδο μπαίνουμε πλέον, καθώς απομένει ένας μήνας για να αναδείξουμε, εμείς, ο «κυρίαρχος» λαός, με τη δύναμη της ψήφου μας, τους τοπικούς και υπερτοπικούς – ελέω Καλλικράτη – άρχοντες. Πάντοτε, όταν βιώνουμε μεταβατικές περιόδους, όπως η τωρινή καλλικρατική, τα δεδομένα αλλάζουν, οι εκτιμήσεις δυσκολεύουν, οι παράγοντες που θα κρίνουν τον νικητή γίνονται πολύπλοκοι. Και ο μπαξές έχει απ’ όλα.
Σε γενικές γραμμές στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει η δημοτική αρχή να λειτουργεί κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση της κρατικής εξουσίας. Ελάχιστες διαφοροποιήσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα και μπορούμε να συμπεράνουμε ότι – μέσες άκρες – τα προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει η κεντρική εξουσία τα βρίσκουμε σε μικρογραφία στις τοπικές ηγεσίες. Με απλά λόγια, οι δήμαρχοι έρχονται πολλές φορές μπροστά στο δίλημμα λήψης της μιας ή της άλλης απόφασης και υποχρεούνται να συνυπολογίσουν ένα κάρο παράγοντες, ουτωσώστε να μη δυσαρεστήσουν κανέναν: ούτε ψηφοφόρους, ούτε συμβούλους, ούτε τον εαυτό τους – να βγουν δηλαδή αλώβητοι, με το μικρότερο δυνατό πολιτικό κόστος.
Αυτό το ρημάδι, το πολιτικό «κόστος» είναι και το μεγαλύτερο αγκάθι και της τοπικής εξουσίας. Είναι το δυσκολότερο εμπόδιο για να μπορέσουν να λειτουργήσουν με την κοινή λογική και με βάση τις ανάγκες του τόπου, αφού η πρώτη μέριμνά τους είναι να μη θέσουν σε ρίσκο την πιθανότητα επανεκλογής τους. Όπως δηλαδή συμβαίνει και με τους υπουργούς – βουλευτές. Και είναι λογικό να θεωρήσουμε ότι, όποιος πολιτικός βάζει αυτό το κόστος, κρυφά η φανερά, πρώτο σε ιεραρχία, υποβιβάζεται σε πολιτικάντη αριβίστα.
Πέρα όμως απ’ αυτό, έχουμε συχνό και το φαινόμενο να επιθυμεί διακαώς η δημοτική αρχή να αφήσει ανεξίτηλη και αιωνία τη μνήμη της εργαζόμενη άοκνα και παρουσιάζοντας έργα μικρής ή μεγάλης σημασίας. Και η σφραγίδα γίνεται εντονότερη όταν αυτά τα έργα δεν είναι παρά αλλαγές, βελτιώσεις, τροποποιήσεις, επεκτάσεις έργων των προηγούμενων δημάρχων! Σε αυτή την περίπτωση έχουμε την επίταση της αξίας του νυν, εις βάρος της αξίας του πρώην, δηλαδή μ’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια. Σχεδόν πάντα το έργο του προηγούμενου έχει κάποιες παραλείψεις, κάποια κενά, τα οποία σπεύδουμε να τα συμπληρώσουμε, βαφτίζοντας κιόλας αυτά τα μερεμέτια «μεταρρυθμίσεις». Και το βέβαιο είναι ότι η οποιαδήποτε νέα αρχή θα φέρει «μεταρρυθμίσεις» των «μεταρρυθμίσεων», και ο χορός καλά κρατεί.
Το τρίτο χαρακτηριστικό του τρόπου λειτουργίας της εξουσίας (μετά το πολιτικό κόστος και τα έργα επί έργων) είναι ένα περιέργως κοινό στοιχείο όλων των αρχόντων: το χρονικό σημείο κατά το οποίο η ομάδα ανεβάζει την απόδοσή της, βρίσκει τη φόρμα της και φέρνει αποτελέσματα. Κατά διαβολική σύμπτωση, όλες οι εξουσίες σπριντάρουν τους τελευταίους μήνες πριν από τις εκλογές! Εντάσσεται προφανώς κι αυτό στην κοντή μνήμη των ψηφοφόρων, που ξεχνούν εύκολα τις προεκλογικές υποσχέσεις και την πιθανή τετραετή ραστώνη της αρχής και γοητεύονται, σαν τους ιθαγενείς με τα καθρεφτάκια και τα μπιχλιμπίδια, με τα δώρα της τελευταίας στιγμής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής όλων αυτών των στοιχείων από την κρατική εξουσία είναι ο τομέας της Παιδείας. Από το ’60 και δώθε έχουν θεσπιστεί πάνω από δέκα «μεταρρυθμίσεις» στο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, και όμως όλοι γκρινιάζουμε για την κατάντια της Παιδείας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όσον αφορά στην τοπική εξουσία, και μάλιστα στη Νιγρίτα, είναι ο πεζόδρομος. Ο ένας τον έφτιαξε, ο άλλος τον βελτίωσε, έβαλε και κολωνάκια, αλλά ακόμα είναι παραδομένος εξολοκλήρου στα αυτοκίνητα. Και εξίσου γκρινιάζουμε όλοι για την κατάντια μας.
Όμως αυτός ο κύκλος των «μεταρρυθμίσεων», όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, με κάνει και ευελπιστώ. Είμαι σχεδόν σίγουρος ότι η επόμενη δημοτική αρχή δε θα μπορεί να ξεφύγει από το μονοπάτι της ανάγκης να θαμπώσει με δικά της καλύτερα έργα και να υπερκαλύψει τα έργα των προηγούμενων. Μόνο που νομοτελειακά, το επόμενο βήμα που μένει να γίνει σ’ αυτό το μονοπάτι είναι να δοθεί ο πεζόδρομος και το κέντρο της πόλης στους πεζούς, έστω για λίγες ώρες, έστω για Σαββατοκύριακα και αργίες. Κι έτσι, θα μπορούμε να βγάλουμε τα εισαγωγικά από τις «μεταρρυθμίσεις»



http://proskynhths.blogspot.com/
tezjorge@yahoo.gr


▓▓ μικρα ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΑΡΙΑ ▓▓

 Πεζόδρομος Επισκόπου Δωροθέου, Χανιά. Στη Νιγρίτα, πότε;



 Παπαδιαμάντης στο Ιωάννειο. Σπεύσατε.